Avalon » Publicystyka » Artykuł

Historia X-Men

NIESAMOWITE POCZĄTKI

 

Wszystko zaczęło się w roku 1963, kiedy to Charles Xavier, znany i poważany specjalista od genetyki i mutageniki, a przy okazji jeden z najpotężniejszych mutantów na ziemi, ze swoich prywatnych pieniędzy, ufundował Szkołę Dla Utalentowanej Młodzieży. uncanny_x-men_1@m.jpg Oficjalna działalność szkoły zakładała kształcenie wybranych młodych ludzi i jedynie garstka osób wiedziała o ukrytych planach Profesora. A zamierzał on utworzyć specjalną grupę złożoną z wybranych i wyszkolonych mutantów, która w przyszłości miała zapobiec konfliktowi pomiędzy homo sapiens a homo superior. Xavier spodziewał się bowiem, że do tego właśnie dąży jego dawny przyjaciel - Erik Lehnsherr, obecnie ukrywający się pod pseudonimem Magneto.

I tak pierwszymi studentami Szkoły została piątka młodych mutantów, którzy wkrótce stali się powszechnie znani jako X-Men. Jako pierwsza do szkoły trafiła jedenastoletnia Jean Grey, która posiadała zdolności telekinetyczne i telepatyczne, czasowo zablokowane przez Xaviera. Następnym uczniem został Scott Summers, którego darem i przekleństwem była nieustanna emisja energii przez oczy. Wkrótce dołączyli do nich: skrzydlaty Angel, Iceman potrafiący wytwarzać lód w każdej postaci oraz niezwykle zwinny i silny, a przy tym nadzwyczajnie inteligentny, Beast.

Magneto nie zawiódł oczekiwań Charlesa i niedługo po założeniu Szkoły starł się z jego uczniami w bazie przechowującej broń atomową - Cape Citadel. Można chyba zaryzykować twierdzenie, że to wtedy świat zdał sobie sprawę z istnienia mutantów. Zaraz potem X-Men zmierzyli się ze złodziejaszkiem-teleporterem o pseudonimie Vanisher, a następnie z niezbyt chętnym rekrutem Xaviera - Fredem Dukesem, znanym jako Blob.

Magneto chyba pozazdrościł Charlesowi tak zdolnej grupki i zmontował sobie własny oddział, nazwany Bractwem Złych Mutantów, w którym znalazła się dwójka jego dzieci: Quicksilver i Scarlet Witch (sam Erik nie wiedział o pokrewieństwie) oraz Toad i Mastermind. Starcie było oczywiście nieuniknione, a i wynik nietrudno odgadnąć. Warto dodać, że właśnie wtedy po raz pierwszy pojawiła się Asteroida M - orbitalna baza Magnusa.

uncanny_x-men_4@m.jpgPóźniej wrócił Blob, który próbował szturmować szkołę na czele bandy cyrkowych dziwadeł. Dalej X-Men walczyli z niejakim Unusem oraz istotą nazywającą siebie Luciferem, która, jak się później okazało, odpowiadała za kalectwo Xaviera. Trafili także do zapomnianej arktycznej krainy Savage Land, a ledwie stamtąd wrócili, musieli stoczyć pojedynek z przyrodnim bratem Charlesa, znanym wszem i wobec jako Juggernaut. A już za chwilę dała o sobie znać nienawiść ludzi do mutantów, kiedy to niejaki Bolivar Trask skonstruował polujące na mutantów roboty - Sentinels.

Ledwie X-Men rozprawili się z nimi, znów na drodze do szczęścia stanął im Magneto, a potem kilku nieszczególnie ważnych łotrzyków. Wtedy też do grupy na chwilę dołączył Mimic, potrafiący naśladować zdolności mutantów, chociaż sam mutantem nie był. Zaraz po jego rekrutacji X-Men po raz pierwszy spotkali się z Bansheem, który wtedy był członkiem grupy łotrów pod nazwą Factor Three. Mimic zrezygnował, ale reszta walczyła dalej: z Maha Yogi (pierwszym Warlockiem), Cobalt Manem, znowu z Juggernautem i Spider-Manem (to nie pomyłka). Podczas walki z Mekano do grupy dołączył zmieniający postać Changeling. Potem przyszło kolejne starcie z Factor Three, podczas którego wyszło na jaw, że członkowie grupy byli cały czas pod kontrolą Mutant Mastera, po którego śmierci zostali uwolnieni.

Następnie pojawił się Living Diamond, dawny znajomy Cyclopsa, a jakiś czas potem kosmiczna rasa Z'nox. Podczas walki z nimi Xavier został zabity. Jak się później okazało, zginął wtedy Changeling, który udawał Charlesa, a on sam wrócił po pewnym czasie.

Nastąpiła seria powrotów: Magneto, Juggernaut, Maha Yogi. Jean została wreszcie telepatką, Angel zmierzył się z Red Raven, a Cyclops stoczył pojedynek z Quicksilverem (po którym, jeśli się nie mylę, ten drugi przeszedł na jasną stronę mocy i dołączył do Avangers, razem z siostrą).

uncanny_x-men_66@m.jpgPotem pojawił się hipnotyzer Mesmero, a do X-Men dołączyła Lorna Dane (później nosząca pseudonim Polaris), którą uważano przez jakiś czas za córkę Magneto, ponieważ miała podobne zdolności.

Nastepnie potężny Living Pharaoh, chcąc jeszcze zwiększyć swoją moc, odnalazł zaginionego brata Cyclopsa - Alexa - i dzieki jego zdolnościom przetwarzania kosmicznej energii zdołał przemienić się w Living Monolith.

Alex dołączył do X-Men jako Havok we właściwym momencie, by zmierzyć się z kolejna serią Sentineli oraz z Karlem Lykosem, zwanym Sauronem i z Magneto w Savage Land. Pierwszy raz X-Men spotkali Sunfire i Hulka.

W tej chwili najwyraźniej scenarzystom X-Men zabrakło pomysłów, bo od numeru 67 do 93 (czyli przez ponad 2 lata) drukowali powtórki. Czasami jednak prezentowano krótkie historyjki z udziałem X-Men w innych seriach typu Marvel Comics Presents. Stamtąd można się na przykład dowiedzieć, że Beast obrósł niebieskim futrem starając się zwiększyć swoją siłę; i jak potem dołączył do Avangers.

 

MUTANCI ŚWIATA ŁĄCZCIE SIĘ

 

Najwyraźniej w końcu kogoś natchnęło, bo po tak długim czasie mutanci zaatakowali z nową siłą. giant-size_x-men_@m.jpgPojawił się Gigant Size X-Men, w którym zaprezentowano historię uwięzienia wszystkich X-Men z wyjątkiem Cyclopsa, przez mutanta, który tak naprawdę był wielką żyjącą wyspą o nazwie Krakoa. Charles i Scott, aby ratować resztę, zmuszeni byli zmontować nowy skład X-Men, w którym znaleźli się: członek kanadyjskiego oddziału superherosów i ofiara programu Weapon X - Wolverine, afrykańska bogini żywiołów - Storm, radziecki kołchoźnik - Collossus, niemiecki teleporter o iście diabelskim wyglądzie - Nightcrawler, indiański siłacz - Thunderbird, oraz poznani wcześniej: Banshee i Sunfire. Pod wodzą Cyclopsa udało im się uwolnić "starych" X-Men i razem wyorbitować (dosłownie) Krakoę.

W tej chwili mutantów zrobiło się trochę za dużo, więc ci ze starego składu, z wyjątkiem Cyclopsa, po prostu odeszli. Odszedł też Sunfire, który nie miał ochoty pracować dla jankesów.

Już w pierwszej misji nowego składu, przeciwko hrabiemu Neferii, pozbyto się też Thunderbirda, który został unicestwiony razem z samolotem hrabiego.

W tym czasie po raz pierwszy pojawili sie przedstawiciele kosmicznej rasy Shi'ar, a Cyclops odnalazł zaginionego ojca, teraz w służbie Imperialnych Starjammers. Niedługo potem, w numerze setnym, X-Men w towarzystwie Jean Grey i kilku nieszczęsnych naukowców wylądowali na stacji orbitalnej, walcząc z kolejnymi Sentinelami. Podczas powrotu na ziemię wahadłowcem, Jean sama próbowała przeprowadzić go przez radiacyjna burzę wiatru słonecznego, a kiedy rozbili się w Zatoce Jamajskiej ukazała się wszystkim jako Phoenix.

uncanny_x-men_109@m.jpgPodczas gdy Jean leżała w szpitalu, reszta musiała walczyć z Juggernautem i jego nowym kumplem - kuzynem Banshee'go znanym jako Black Tom Cassidy. Zaraz po tej walce X-Men zostali wciągnieci w wewnętrzne sprawy Imperium Shi'ar, kiedy to szalony brat Cesarzowej Lilandry próbował zniszczyć rzeczywistosć przy pomocy kryształu M'Kraan. Phoenix zapobiegła temu wlatując do wnętrza kryształu i łącząc się z jego mocą.

Po powrocie na ziemię musieli zmierzyć się z przywódcą Alpha Flight, który miał za złe Wolviemu, że opuścił grupę; a potem znowu z Magneto w Arktyce i z Sauronem w Savage Land. Tam też spotkali Zaladane, która podawała się za siostrę Polaris i była kapłanką Garokka. Po walce z Magneto uznani zostali za martwych i nawet ich przyjaciele sądzili, że zginęli na Antarktydzie. Dla urozmaicenia, opowiedziano nam historię pierwszego starcia Profesora z Shadow Kingiem, która skończyła się śmiercią jego ludzkiego ciała - Amahla Farouka.

Zaraz potem X-Men stoczyli swoją pierwszą, nadzwyczaj krótką, walkę z Shadow Kingiem, która skończyła się śmiercią jego ludzkiego ciała - Amahla Farouka.

Następnie udali się do Japonii, gdzie Wolvie pierwszy raz spotkał swoją wielką miłość - Mariko Yashidę. Potem kolejne spotkanie z Alpha Flight oraz pierwsze z Hellfire Club i Arcadem.

Później udali się na wyspę Muir, gdzie stara znajoma Charlesa - Moira McTaggert - miała pewne kłopoty z synem znanym jako Mutant X, a później jako Proteus. W tej walce X-Men pomagali Havok i Polaris oraz Jamie Madrox (Multiple Man). Rezultat był taki, że Proteus zginął, a Banshee odszedł z X-Men bo stracił głos.

uncanny_x-men_136@m.jpgTutaj pojawia się historia znana z pierwszych numerów polskiego X-Men: Po powrocie do Ameryki, X-Men stają się celem Hellfire Club, który bróbuje pozyskać dla siebie Phoenix jako Black Queen. Pojawia się cała masa nowych postaci, w Hellfire Club: Emma Frost, Sebastian Shaw, Donald Pierce, że wymienię tylko ważniejszych; X-Men pomagają natomiast Kitty Pryde i Dazzler, oraz stary znajomy - Angel. Wspólnie pokonują wrogów, by zaraz potem zmierzyć się z przyjaciółką...

Oto bowiem, od czasu połączenia z kryształem M'Kraan, coś niedobrego zaczęło sie dziać z Phoenix, a dzieki manipulacjom Masterminda, ciemna strona jej osobowości ujawniła sie właśnie teraz jako Dark Phoenix. Pokonujac przyjaciół z X-Men, Dark Phoenix wyrusza na rajd przez Wszechświat, niszcząc gwiazdy, planety i cywilizacje, które stanęły jej na drodze. Po powrocie na Ziemię znów walczy z X-Men, którym teraz pomaga także Beast i zostaje pokonana przez Xaviera, który przywraca jej dawną osobowość. Niestety pojawienie Dark Phoenix zostało zauważone przez wielkie Imperia Kosmosu i ściagnęło na nią gniew Shi'ar, Kree i Skrullów. Na księżycu X-Men stanęli do pojedynku z Imperialną Gwardią Shi'ar, którego stawką było życie Jean. Podczas walki Jean znowu zaczęła się zmieniać w Phoenix, a potem w Dark Phoenix i zdając sobie sprawę z konsekwencji, sama odebrała sobie życie.

 

NIEOCZEKIWANE ZMIANY

 

X-Men wrócili na ziemię już w mniejszym składzie, a zaraz potem z zespołu odszedł Cyclops, dołączyła za to Kitty Pryde, jako Sprite. Wolvie i Crawler przeżywają krótką przygodę w Kanadzie, walcząc u boku Alphy z Wendigo, a zaraz potem następuje kolejny szok dla czytelników. uncanny_x-men_177@m.jpgOto bowiem Mystique i jej nowe Bractwo (w składzie: Destiny, Avalanche, Pyro, Blob) planują zamach na wielkiego przeciwnika mutantów - senatora Roberta Kelly. Co w tym strasznego? Otóż z alternatywnej przyszłości, w której zamach się udał, przybywa dorosła Kat Pryde (właściwie to tylko opanowuje umysł teraźniejszej Kitty) i ujawnia, jakie dla mutantów okażą się konsekwencje czynu Mystique: całkowita eksterminacja mutantów przy pomocy nowej wersji Sentineli i widmo wojny atomowej. X-Men na własne szczęście udaremniają zamach.

Następnie X-Men zmierzyli się z Dr Doomem i spotkali Calibana oraz Siryne - córkę Banshee, a w numerze 150. stoczyli pojedynek z Magneto, który był początkiem jego nawrócenia, gdyż ruszyło go sumienie po tym, jak poważnie zranił Kitty. Jakiś czas później Magnus pomógł grupie w walce z szalonym kaznodzieją - Williamem Strykerem (Marvel Graphic Novel: God Loves, Man Kills), po czym przyłączył się do swoich dawnych wrogów.

No i znowu lecimy w kosmos, gdzie mutanci musieli zmierzyć się z kosmicznymi rasami: Sidriańskimi Łowcami, pasożytami z Brood (taki marvelowy odpowiednik Alienów) oraz Acanti, a także wmieszali się w rozgrywki między Cesarzową Lilandrą i jej siostrą Deathbird.

Po powrocie na Ziemię grupa zyskała nową członkinię - Rogue (dawniej w Bractwie). Zaraz potem walczyli z Draculą we własnej osobie oraz z demonem Belasco, który uprowadził siostrę Collossusa - Illianę do wymiaru Limbo, skąd powróciła jako nastolatka, bo czas biegł tam inaczej.

Chyba gdzieś w tej chwili Kitty Pryde udała się z Wolverinem do Japonii, gdzie przeszła trening ninja, będąc pod mentalną kontrolą niejakiego Oguna.

Zaraz potem okazało się, że to robactwo - Brood - w jakiś sposób przywlekło się na Ziemię i chce tu zakładać kolonię. Oczywiście X-Men pozbyli się ich (na razie), ale okazało sie, że udało im sie zainfekować Xaviera i trzeba było go sklonować. Ale nie ma tego złego, bo teraz przynajmniej Charlie mógł chodzić. Podczas tej walki Kitty spotkała smokopodobnego stwora imieniem Lockheed.

new_mutants_1@m.jpgPonieważ w Szkole pojawiło się kilku nowych mutantów-nastolatków, powstało nowe wydawnictwo - "The New Mutants". Początkowo w składzie: Cannonball, Magic (Illiana Rasputin), Wolfsbane, Sunspot i Karma. Wkrótce dołączyły do nich Mirage i Magma, a nieco później Doug Ramsey (później znany jako Cypher). Ich sztandarowymi przeciwnikami stali się młodzi wychowankowie Emmy Frost z Hellfire Club, zwani Hellions. Na chwilę pojawił się Thunderbird 2, brat tego pierwszego, a po nim przyszedł dziwoląg z innego wymiaru, chodzący technowirus, nazwany Warlockiem drugim.

Niespodziewanie w życiu Cyclopsa (który gdzieś w miedzyczasie wrócił) pojawiła się kobieta łudząco podobna do Jean Grey imieniem Madelyne Pryor, w której bardzo się zakochał (z powodu braku Jean, oczywiście). Podczas gdy zakochana para szykowała się do ślubu, X-Men zmierzyli się z Morlockami, społecznoscią mutantów zamieszkującą nowojorskie kanały, i ich przywódczynią - Callisto. Storm stanęła do pojedynku z tą ostatnią i zwyciężyła, zostając nową władczynią Morlocków, ale pozwoliła Callisto dalej nimi rządzić.

Ale nie tylko Cyclopsa wzięło na amory; Wolvie ruszył do Japonii, żeby ożenić się z Mariko, ale miał pecha, bo ta dostała się pod kontrolę Masterminda, który kazał jej dać kosza Loganowi. Również Mastermind przyczynił się niemal do rozstania Scotta i Madelyne, tworząc iluzję, która zmieniła kobietę w Dark Phoenix, ale wszystko dobrze sie skończyło i ta dwójka wreszcie wzięła ślub. A jakby mało było tych ślubów, to jeszcze Morlocki próbowały zmusić Kitty, żeby wyszła za Callibana, co na szczęście dla panny Pryde nie doszło do skutku.

Potem znowu było starcie z Bractwem i z Juggernautem oraz udział w crossover Secret Wars, w czasie którego Colossus poznał uzdrowicielkę Zsaji. W teraźniejszości zawitała też Rachel Summers - córka Scotta i Jean z alternatywnej rzeczywistości, w której doszły do skutku wydarzenia z Days Of Future Past. Również ona dołączyła do X-Men, a zaraz potem pojawił się Forge i niechcący pozbawił Storm jej mocy (niechcący, bo chciał załatwić Rogue ściganą przez S.H.I.E.L.D.). Okazało się, ze jest bardzo zakochany w Storm, ale kiedy ta dowiedziała się, że utrata mocy to jego sprawka, oberwał po pysku. Po tym jak razem pokonali Mroczne Zjawy (Dire Wraiths), Ororo postanowiła opuścić X-Men i wrócić na jakiś czas do Afryki.

uncanny_x-men_201@m.jpgW kolejnych numerach, X-Men walczyli z czarnoksiężnikiem Kulan Gathem, który cofnął Niu Jork do średniowiecza; Nimrodem, który ścigał Rachel, Magusem, Hellions, bliźniakami Strucker i Juggernautem. W tym samym czasie pewne zmiany nastąpiły u New Mutants: odeszła Karma, a przyszedł syn Xaviera - David Haller, świr o rozszczepionej osobowości, nazwany później Legionem. Karma nie nacieszyła się długo wolnością, bo zaraz po opuszczeniu grupy została opętana przez Shadow Kinga, który wybrał ją sobie na nosiciela i okrutnie utuczył, ale w końcu "Nowym" udało się pozbyć intruza.

Mystique ruszyła głową i zaproponowała rządowi USA usługi swojego Bractwa, przemianowując je na Freedom Force. Pierwszym zadaniem grupy było schwytanie i doprowadzenie przed sąd Magneto, co udało się tylko dlatego, że Magnus sam się poddał. Wyszło na jaw, że od jakiegoś czasu sklonowane ciało Xaviera szwankuje i podczas procesu Mistrza Magnetyzmu został on zabrany do Imperium Shi'ar pozostawiając Szkołę oraz X-Men i New Mutants pod dyrekcją Magneto. W tym samym czasie Madelyne Pryor urodziła syna - Nathana Christophera, a już w następnym numerze Cyclops opuscił X-Men (znowu) po przegranym pojedynku o przywództwo ze Storm.

 

NOWA FALA

 

Później na Ziemię przybył Beyonder i zrobił Secret Wars II, ale został pokonany przez Rachel (która teraz nosiła pseudonim Phoenix). Wolvie spotkał dawną znajomą - Yuriko, która teraz jako Lady Deathstrike sprzymierzyła się z bandą cyborgów zwaną Reavers. Ten sam Wolvie stoczył też pojedynek z Rachel, po którym Phoenix wyjechała do Anglii.

uncanny_x-men_213@m.jpgX-Men, razem z New Mutants, Psylocke i Longshotem stoczyli dziwny pojedynek z Mojo w jego filmowym świecie, po którym Longshot został członkiem grupy. Magneto dla odmiany postanowił poświęcić cały swój czas szkoleniu New Mutants. Żeby nie było nudno, banda mutantów-kryminalistów pod nazwą Marauders dokonała rzezi Morlocków, którą X-Men z trudem powstrzymali. Podczas tej walki Nightcrawler i Shadowcat (nowe pseudo Kitty) zostali poważnie ranni i wywiezieni na wyspę Muir. Wtedy do grupy dołączyli Havok, Psylocke i Dazzler.

Potem były pojedynki z podstarzałymi bohaterami, wymierzającymi sprawiedliwość na własną rękę oraz Juggernautem; ale dopiero przy kolejnym pojedynku z Marauders, do których dołączyła Polaris pod kontrolą Malice, okazało się, że za powstanie Marauders i masakrę mutantów odpowiada niejaki Mrs Sinister, który na dodatek ma coś wspólnego z Madelyne Pryor. Należy wspomnieć, że Madelyne teraz szlajała się po świecie z X-Men, od kiedy Cyclops olał ją i zajął się cudem odnalezioną Jean (Phoenix była tylko jej kopią), i swoim nowo powstałym X-Factor.

A co to jest X-Factor? Otóż pewnego dnia na dnie zatoki, w której niegdyś rozbił się wiadomy wahadłowiec, odnaleziono kokon, w którym była Jean Grey, cała i zdrowa, a przy tym w stanie "zawieszonej animacji", czyli ani o dzień starsza. Cyclops przejął się jej powrotem do tego stopnia, że zostawił żonę i syna (który później trafił w łapy Sinistera); sam zaś pozbierał członków pierwszego X-Men i razem stworzyli X-Factor. Fundusze na działalność mieli z korporacji Worthingtona, a zarządzał nimi stary kumpel Angela, Cameron Hodge. Oficjalnie X-Factor występowali jako grupa ludzi - łowców mutantów, jednocześnie, pod nazwą X-Terminators pomagając swoim współbraciom.

x-factor_1@m.jpgNa początek zmierzyli się z niejakim Tower, którego pracodawca - dr Maddicks - zdołał przywrócić Beastowi ludzki wygląd. Później na drodze stanęli im koledzy Towera z Alliance of Evil, a następnie ich pracodawca - nieśmiertelny mutant, który właśnie przebudził się z wiekowego snu, a na imię mu było Apocalypse. Podczas masakry Morlocków Maraudersi schwytali Angela i połamali mu skrzydła. Hodge (który tak naprawdę był szefem anty-mutanckiej organizacji The Right [Prawi]) przekonał lekarzy, że skrzydła trzeba amputować. Warren wpadł w depresję i opuścił grupę tuż przed kolejną walką z Apocalypse'm. Próbował popełnić samobójstwo, jednak Apocalypse uratował go, zabrał do swojej bazy i przy pomocy inżynierii genetycznej ofiarował mu nowe skrzydła - technoorganiczne, oparte na strukturze skóry Colossusa; a następnie włączył do grupy swoich Jeźdźców jako Death...

Chcący dopaść Madelyne Marauders nie zdołali tego dokonać, bo kobieta i X-Men zginęli podczas walki z demonem zwanym Adversary. Tak się złożyło, że razem z nimi w walkę wplątał się pewien reporter z kamerą i wszystko szło live w TV więc wszyscy widzieli, jak X-Men poświęcają swoje życie by Forge mógł załatwić demona. Nie widzieli jednak, że zaraz potem mutanci zostali przywróceni do życia przez strażniczkę rzeczywistości imieniem Roma. Podczas tej walki Storm odzyskała swoje moce (Forge się zrehabilitował).

Przebywający wtedy w Anglii Nightcrawler, Shadowcat i Phoenix, przekonani o śmierci przyjaciół, założyli z kilkoma lokalnymi herosami (m.in. Captain Britan - brat Psylocke) grupę pod nazwą Excalibur.

Również X-Factor i New Mutants mieli swój "Upadek". Ci pierwsi, kiedy Apocalypse i jego Jeźdźcy zaatakowali Nowy Jork. Podczas walki okazało się, że jednym z Jeźdźców jest Warren, który sam w końcu wyzwolił się spod kontroli Apocalypse'a i pomógł w pokonaniu go. "Upadek" New Mutants nastąpił za sprawą tzw. Ani-matora i jego zmutowanych tworów oraz organizacji Prawych. W tej historii zginął Doug Ramsey, a Magneto zaczął obwiniać się za jego śmierć i wątpić w swoje metody, co popchnęło go w szeregi Hellfire Clubu.

W tym momencie zrobiło sie małe zamieszanie, bo w Ameryce za dużo było grup mutantów, w wyniku czego X-Men przenieśli się do Australii. Tam znaleźli sobie współpracownika - aborygeńskiego teleportera o imieniu Gateway, dzięki któremu mogli podróżować po całym świecie. Znaleźli też kłopoty, bo w Australii swoją bazę mieli Reaversi. Jakby tego było mało, znowu przypałętało się robactwo z Brood, a zaraz potem swój debiut zaliczyli fanatycy z Genoshy.

x-factor_38@m.jpgTymczasem X-Factor nie wiodło się lepiej. Beast został porwany przez Infectię i ponownie poddany mutacji, co oznaczało powrót błękitnego futerka. Hodge zawarł pakt o nieśmiertelności z demonem N'astirh i wraz ze swoją bandą uprowadził i zabił narzeczoną Warrena. Ten się wściekł i obciął mu głowę, a potem wrócił do X-Factor.

Tak w ogóle to demony zaczęły poważnie mieszać w świecie Marvela, bo również New Mutants zmuszeni byli walczyć z kilkoma ich okazami. Dopiero później okazało się, że dzieję się tak za sprawą Magic, która jest prawowitą władczynią wymiaru Limbo. Problem polegał na tym, że pretendenci do władzy: S'ym i N'astirh próbowali przejąć kontrolę zarówno nad nią, jak i nad Ziemią.

Wkrótce światem Marvela znowu zatrzęsło i tym razem była to sprawka Madelyne Pryor. Okazało się bowiem, że była ona klonem Jean Grey, stworzonym przez Mr. Sinistera i ożywionym przez energię Phoenix podczas jej śmierci na Księżycu. Wyszło też na jaw, że przez cały czas Madelyne miała te same zdolności, co Jean, tylko były one ukryte. Teraz, porzucona przez Cyclopsa i znająca prawdę o swoim pochodzeniu, popadła w skrajną desperację i sprzymierzyła się z N'astirhem, który dał jej szansę zemsty. Przemieniła się w Goblin Queen i stała się boją, łączącą wymiar demonów z Ziemią i utrzymującą portal, który otworzyła zmieniona w Darkchilde Iliana, dając początek wydarzeniom znanym jako Inferno.

W czasie Inferno Jean i Madelyne stoczyły pojedynek, w którym zwyciężyła ta pierwsza, pochłaniając wspomnienia Madelyne oraz Phoenix, które ta w sobie nosiła. Madelyne zginęła, a Iliana zdołała zamknąć portal, pozbawiając się magicznych zdolności i przy okazji powracając do swojego prawidłowego, dziecięcego wieku.

 

ZAPOMNIEĆ O PRZESZŁOŚCI

 

Zaraz potem czytelnicy poznali Jubilee, X-Men walczyli z kolejnymi kosmitami, a Rogue i Master Mold wpadli w mistyczne Siege Perilous. Następnie spotkali się z Zaladane w Savage Land. Dane uprowadziła swoją siostrę - Polaris i przejęła jej magnetyczne moce, jednocześnie uwalniając ją spod wpływu Malice i powodując drugorzędną mutację. Wkrótce przez Siege Perilous przeszli też Havok, Colossus, Psylocke i Dazzler, uciekając przed Reaversami.

W tym czasie New Mutants na dosyć długi czas wylądowali w Asgardzie - krainie nordyckich bogów, gdzie Mirage została jedną z Walkirii, a X-Factor wylądowali w środku wojny między dwoma grupami kosmitów The Rejects i The Chosen oraz borykali się z Sabretoothem i Reaversami. Kiedy New Mutants wrócili na ziemię, nastąpiło małe przetasowanie: Mirage, Magma i Sunspot odeszli, a do grupy dołączyli Boom Boom i Rictor oraz przybysz z przyszłości imieniem Cable, który przejął dowodzenie grupą, kiedy Magneto odszedł, by zająć się własnymi, niezbyt jasnymi sprawami.

new_mutants_87@m.jpgJubilee pomogła Wolviemu uwolnić się z rąk Reaversów i razem udali się do Azji, gdzie spotkali zupełnie odmienioną Psylocke, która teraz pracowała jako zabójczyni - Lady Mandarin, dla faceta nazwiskiem Matsuo Tsurayaba. Udało im się uwolnić koleżankę spod jego kontroli, aby już razem zmierzyć się z Hardcase & Harriers. Tymczasem niedobitki Morlocków, przebywające na wyspie Muir, zostały zaatakowane przez Reavers. Freedom Force w towarzystwie zastępczej grupy X-Men (Banshee, Forge, Polaris, Legion) starali się ich obronić, jednak z marnym skutkiem, bo z życiem pożegnał się Stonewall oraz Destiny (później okazało się, że zabił ją Legion). Następnie Forge i Banshee udali się na poszukiwanie X-Men, przy okazji wplątując się w konflikty wśród reszty Morlocków, czyli walkę o władzę między Bliss i Masque.

Wszyscy X-Men musieli radzić sobie z coraz częstszymi atakami Genoshan oraz powrotem Shadow Kinga. Nanny cofnęła Storm do wieku lat 13. a kiedy ta stała się celem Kinga, uratował ją złodziej z Nowego Orleanu - Gambit. Kiedy odnaleźli ich Banshee i Forge, odtworzyli X-Men we właściwej chwili, by stać się ofiarami Planu Wyniszczenia wymyślonego przez Genoshan i starego wroga X-Factor, Camerona Hodge'a, który przeżył i został przerobiony na wstrętnego cyborga, w zamian za informacje na temat mutantów.

Egzekutorzy z Genoshy uprowadzili kilku członków New Mutants, a razem z nimi odmłodzoną Storm, z zamiarem wyprania im mózgów i wcielenia do swojej armii. Przy okazji okazało się, że już zdołali pozyskać Havoka. W końcu wszyscy X-Men, X-Factor i New Mutants (oprócz Jubilee, Boomer i Rictora, którym tego częściowo oszczędzono) trafili w łapy Hodge'a i ledwie się z nich wyrwali z pomocą pewnej Magistratki. Nie obyło się bez strat: zginął Warlock (Hodge próbował użyć jego wirusa do stworzenia sobie humanoidalnego ciała), a Havok i Wolfsbane przeszli pranie mózgu (z którego w końcu się wyzwolili, choć nie do końca).

x-factor_66@m.jpgLedwie X-Men zdołali wrócić do domu i się przebrać, zaraz zostali przeniesieni do Imperium Shi'ar i wciągnięci w nowy konflikt. Spotkali tam Xaviera, ale nie nacieszyli się nim długo, bo Wolvie zabił go jeszcze w tym samym numerze. Okazało się bowiem, że to banda zmiennokształtnych Skrulli próbuje przejąć kontrolę nad Imperium, zastępując najważniejsze osoby (Charlie był w końcu mężem cesarzowej Lilandry). Ostatecznie kosmici zostali pobici a X-Men i ich mentor wrócili na ziemię.

W tym czasie X-Factor ponownie starli się z Apocalypsem, który tym razem zamierzał zniszczyć Statek, na którym mieszkali mutanci i jednocześnie zabić syna Cyclopsa, spodziewając się, że kiedyś może stać się dla niego zagrożeniem. Statek został zainfekowany wirusem, który niszczył jego sztuczną inteligencję, przez co pojazd opuścił Ziemię i wykonał autodestrukcję, w ostatniej chwili ratując swoich pasażerów. Z pomocą Inhumans (społeczność mutantów z innej planety) X-Factor dotarli do bazy Apocalypse'a na Księżycu. Okazało sie, że En Sabah Nur zaraził Nathana Summersa technowirusem, który przekształca żywy organizm w mechaniczny. Nikt nie wiedział jak uratować chłopca. Z pomocą przybyła kobieta imieniem Askani, która obiecała zabrać dziecko do przyszłości, gdzie zostanie uratowane, ale nigdy już nie będzie mógł powrócić.

uncanny_x-men_280@m.jpgTymczasem New Mutants zostali zdziesiątkowani więc Cable sprowadził swoich znajomych: Domino i Deadpoola, a niedługo do grupy dołączyli też Feral, Warpath (znany wcześniej jako T-Bird 2) oraz przybysz z innego wymiaru - Shatterstar.

Równocześnie dowiedzieliśmy sie, co działo się z Rogue i Magneto, którzy całkiem przypadkowo spotkali się w Savage Land, walcząc z Zaladane. Rogue chwilowo pozbawiona została swych mocy, ale na szczęście odzyskała je we właściwym momencie. Magneto zabił Zaladane i wrócił na swoją asteroidę.

Rogue natomiast udała się na Wyspę Muir, gdzie wkrótce trafili też X-Men. Mutanci mieli jednak pecha, bo kontrolę nad mieszkańcami wyspy przejął Shadow King. Udało mu się pokonać i opanować większość członków X-Men i jedynie Xavier zdołał umknąć do Stanów, gdzie musiał stoczyć pojedynek z Colossusem (pod kontrolą Kinga), a potem zwrócić się po pomoc do X-Factor. Profesor wraz ze swymi pierwszymi uczniami wrócił na wyspę by stawić czoła marionetkom i ich wielkiemu manipulatorowi, który teraz jako nosiciela wybrał sobie Legiona - syna Charlesa i wykorzystywał energię Polaris do utrzymania się w tym świecie. Charlesowi udało się w końcu uwięzić Kinga w obszarze astralnym. Cena zwycięstwa była jednak ogromna - Legion wylądował w śpiączce, a Xavier znowu stracił władzę w nogach.

 

NOWA ERA MUTANTÓW

 

Po tych wydarzeniach wszystkie grupy zostały zreformowane. New Mutants pod wodzą Cable'a przekształcili się w X-Force i wybrali życie koczownicze; w szkole zamieszkali X-Men w nowym składzie powstałym z połączenia dawnych członków zespołu z pierwszymi X-Factor; uformowano też nowe X-Factor, które przejęło rządowy kontrakt rozwiązanego Freedom Force.

x-men_2@m.jpgX-Men zostali podzieleni na dwa oddziały - Niebieski (Cyclops, Wolverine, Beast, Gambit, Rogue, Psylocke, Jubilee) oraz Złoty (Storm, Jean Grey, Colossus, Iceman, Archangel, Forge). Już na dzień dobry przyszło im zmierzyć się z dawnym przyjacielem, a wcześniej największym wrogiem, czyli Magneto, który dał się przekonać cwaniaczkowi nazwiskiem Fabian Cortez, że Moira McTaggert zmieniła jego osobowość kiedy został cofnięty do wieku dzieciecego. Magnus zaczął wątpić w słuszność swojego dotychczasowego postępowania i powrócił do filozofii sprzed "rezurekcji". Jednak w rzeczywistości Cortez miał inne plany: działając w organizacji Upstarts zebrał oddanych Magneto Acolytes tylko po to by zabić jego i X-Men. Prawie mu sie to udało, bo Asteroida M runęła na ziemię i zdawało się, że Magneto zginął.

Następnie oddział Niebieski dowodzony przez Cyclopsa udał się do Niemiec w ślad za porwanym Wolverinem, by zmierzyć się z Upstarts i wskrzeszonym radzieckim super-żołnierzem zwanym Omega Red.

x-factor_71@m.jpgW tym samym czasie oddział Złoty, prowadzony przez Storm, poproszony został o pomoc przez Emmę Frost z Hellfire Club. X-Men stanęli do walki z Trevorem Fitzroyem, przybyszem z przyszłości, i jego nową generacją Sentinels. W tej walce ofiarami padli Donald Pierce i Emma Frost, a mało brakowało by Jean Grey znowu zginęła. Ścigając Fitzroya mutanci natknęli się na innych przybyszy z przyszłosci - podających się za członków policji mutantów: Bishopa, Malcolma i Randalla. Fitzroy zdołał uciec, ścigany przez Bishopa, a X-Men w drodze do domu zatrzymali się na Sachalinie by już po chwili w towarzystwie Sunfire'a wylądować w innym wymiarze, gdzie odnaleźli uważanego za martwego brata Colossusa - Mikhaila.

Po powrocie zespół ponownie starł się z Bishopem (teraz samotnym, bo jego towarzysze zginęli ścigając zbiegów z przyszłosci), którego Xavier w końcu włączył do drużyny. Okazało sie, że Bishop pochodzi z przyszłosci, w której X-Men zostali zdradzeni i zabici przez jednego z nich. Bishop podejrzewał, ze zdrajcą był jedyny ocalały - Gambit, lecz nie zdołali rozstrzygnąć tego między sobą, gdyż przeszkodziła im żona tego drugiego, która przybyła po pomoc. Wkrótce oddział Niebieski w towarzystwie Ghost Ridera i Bella Donny (żona Gambita) wylądował w gnieździe Brood, którzy rozpanoszyli sie w Nowym Orleanie i wymordowali wszystkich krewnych i znajomych Gambita. LeBeau miał wyjątkowego pecha bo na dodatek owdowiał przed końcem historii.

uncanny_x-men_293@m.jpgPo powrocie do domu mutanci zastali Dazzler i zanim się obejrzeli znowu walczyli z Mojo, a potem jeszcze z panem o imieniu Hazard.

W tym czasie zespół Złoty odpoczywał. To znaczy, z wyjątkiem Icemana, który w obronie swojej dziewczyny walczył z cyber-samurajami; a także Storm, która w niezbyt przyjemny sposób rozstała się z Forgem. Ledwie trochę wypoczeli, musieli dać sobie radę z oszalałymi Morlockami i nie mniej szalonym Michaiłem Rasputinem, który wraz z mieszkańcami kanałów przeniósł się w końcu do innego wymiaru, chociaż wszyscy myśleli, że było to zbiorowe samobójstwo.

A co u reszty? X-Factor w nowym składzie (Havok, Polaris, Wolfsbane, Multiple Man, Strong Guy, Quicksilver) wykonywali rządowe zlecenia ścigając kryminalistów takich jak Front Wyzwolenia Mutantów, Nasty Boys, czy Hell's Belles, a ich przygody coraz mniej miały wspólnego z wydarzeniami w X-Men. Podobnie było z X-Force, którzy również spotkali się z Frontem, w towrzystwie Spider-Mana walczyli z Juggernautem i nową wersją Bractwa. Później zrobiło się małe zamieszanie, kiedy wyszło na jaw, że osoba podająca się za Domino to tak naprawdę Copycat. Po pojedynku z Externalami i Deadpoolem, Cable udał się do przyszłosci, a dowództwo nad grupą przejął Cannonball.

 

KOSZMAR Z PRZYSZŁOŚCI

 

Sytuacja nieco się uspokoiła, ale na bardzo krótko, bo już niedługo, uncanny_x-men_294@m.jpgkiedy Xavier przemawiał na koncercie jedności świata został postrzelony przez Cable'a. Kula nie zabiła go, ale zaraziła technowirusem, który zaczął go zarażać. Równoczećnie Scott i Jean zostali uprowadzeni przez sługusów Apocalypse'a na rozkaz Mr Sinistera. Zszokowani X-Men i X-Factor wspólnie urządzili polowanie na Cable'a, w wyniku którego pokonali i uwięzili X-Force. Kiedy herosi bili się między sobą, Sinister ujawnił, że za zamachem stoi mutant zwany Stryfe, dla którego on sam porwał Grey i Summersa. W tej chwili z przyszłości wrócił Cable i bardzo się zdziwił, a szukając odpowiedzi trafił na bardzo zaangażowanych Wolviego i Bishopa. Bez bitki się nie obeszło, ale w końcu doszli do porozumienia. W tym czasie reszta (już razem z X-Force) polowała na Front Wyzwolenia Mutantór - organizację, którą dowodził Stryfe. On sam tymczasem postanowił zabić Apocalypse'a, co pewnie udałoby mu sie, gdyby zaskoczony Nur nie uciekł po pomoc do X-Men. W zamian za uleczenie Xaviera razem ruszyli do walki ze Stryfem, który jak się okazało usadowił się w dawnej bazie Apocalypse'a na Księżycu i zabawiał się torturowaniem Cyclopsa i Jean. Okazało się, że wygląda on dokładnie jak Cable i uważa się za syna Cyclopsa, którego ten wysłał wcześniej w przyszłość. W czasie pojedynku z Cable'm jeden na jednego, obaj wpadli do dziury czasowej i zniknęli.

I teoretycznie wszystko było cacy, dopóki nie okazało sie, że Stryfe oszukał Sinistera i jako zapłatę wcisnął mu pojemnik z wirusem zabijającym mutantów, który ten niechcący wypuścił do atmosfery.

W tym czasie X-Men udali się do Rosji, do domu Colossusa, gdzie wmieszani zostali przez władze w rozróbę z potężnym mutantem telepatą zwanym Soul Skinner. Do pokonania go Ruscy chcieli użyć Illiany, więc wsadzili ją do maszyny, która miała przyspieszyć uaktywnienie się jej mocy. Obeszło się bez tego, bo Skinner został pokonany. Niestety Illiana zaczęła chorować. Dziewczynę zabrano do Szkoły, ale ponieważ nikt nie potrafił jej pomóc, zaraz po pojedynku z Acolytes, część X-Men została wysłana po Forge'a, który w międzyczasie stał się celem Fitzroya.

Inna część grupy udała się do Japonii, aby rozwiązać zagadkę przeszłości Psylocke. Oto bowiem, tuż po ich powrocie z Rosji, w Szkole pojawiła się druga Elizabeth Braddock i wyzwała tą pierwszą na pojedynek. Sytuacja skomplikowała się, bo ta druga wyglądała jak dawna Betsy, podczas gdy Psylocke od jakiegoś czasu występowała jako azjatka. Okazało się, że podczas przejścia przez Siege Perilous umysł Psylocke przeniesiony został do ciała japońskiej zabójczyni - Kwannon i odwrotnie. Wkrótce po wyjaśnieniu zagadki, Revanche (bo taki pseudonim nosiła ta druga) zmarła w wyniku działania wirusa Stryfe'a.

wolverine_vol._2_79@m.jpgWszyscy zgromadzili się ponownie w Szkole na pogrzebie Illiany Rasputin, która stała się pierwszą ofiarą wirusa Stryfe'a. Przybył także Magneto, który bynajmniej nie zginął w katastrofie Asteroidy, lecz przeżył i stał się silniejszy, i bardziej zdeterminowany. Zbudował nową orbitalną bazę, którą nazwał Avalon i ogłosił azylem dla wszystkich mutantów. Bez bitwy i tym razem się nie obeszło, lecz została ona przerwana przez zdesperowanego Colossusa, który ogłosił, że przyłącza się do Magneto i razem z nim oraz jego Acolytes i kilkoma innymi zamieszkał na Avalonie.

I właściwie nic by się nie stało, gdyby nie rządy USA i Rosji, które uaktywniły wokół Ziemi rodzaj tarczy, która miała trzymać Magneto z daleka. Magnusowi bardzo się ten pomysł nie spodobał i postanowił on urządzić pokaz siły, powodując poważne zakłócenie w ziemskim polu magnetycznym. To z kolei zbulwersowało Charliego, który postanowił raz na zawsze zakończyć konflikt z Erikiem. W tym celu udał się z garstką X-Men na Avalon i z pomocą Rasputina (któremu znowu coś się przestawiło) wyłączył jego systemy i teleportował większość mieszkańców na Ziemię. Potem stanęli do pojedynku z Magneto. Xavier zaczął manipulować jego poczuciem winy, czym doprowadził go do szału. Kiedy Logan zranił Magnusa, ten nie wytrzymał i obdarł Wolviego z adamantium. Wtedy Charlie posunął się do ostateczności i telepatycznie wyłączył umysł Magneto, nieświadomie zamykając część jego osobowości we własnym umyśle. Mistrz Magnetyzmu pozostał na Avalonie pod opieką Collossusa.

Podczas powrotu na ziemię X-Men desperacko próbowali uratować życie Loganowi, chociaż ten przeniósł się już na drugi świat, lecz został zawrócony w odpowiednim momencie by ocalić Jean przed wypadnięciem z Blackbirda. Niedługo potem okazało się, że Wolvie wciaż ma swoje szpony, lecz teraz są to kości, co znaczyło, że nie były one efektem pracy projektu Weapon X. Logan uznał jednak, że stał się bezużyteczny dla grupy i opuścił X-Men.

cable_vol._2_7@m.jpgWkrótce X-Men "w towarzystwie" Avangers udali się do Genoshy, kiedy to Fabian Cortez porwał wnuczkę Magneto, a córkę Quicksilvera i Crystal, i próbował przejąć władzę na wyspie, lecz został powstrzymany przez Exodusa, który wystąpił w roli spadkobiercy Magnusa.

Chwilę później powrócił Cable. A właściwie Stryfe w ciele Cable'a, ponieważ w czasie wydarzeń na Księżycu i podróży w przyszłość ich umysły połączyły się, a ciało Stryfe'a uległo zniszczeniu. Niechcący z pomocą jemu i wplątanym w wydarzenia X-Men przyszedł inny łotrzyk - syn Cable'a z jeszcze dalszej przyszłości, chłopak z wypranym mózgiem o imieniu Tyler. Manipulując umysłami Askani, Cable'a i Stryfe'a odtworzył on ich życie. Okazało sie, że to Cable jest prawdziwym synem Cyclopsa i Madelyne Pryor. W przyszłości dziecko sklonowano, sądząc, że nie da się go uratować, lecz niespodziewanie prawdziwy Nathan przeżył, powstrzymując dzięki swoim mocom rozwój wirusa. Klon natomiast wpadł w łapy Apocalypse'a, który uczynił z niego Stryfe'a i wpoił nienawiść do Summersów. Ostatecznie Stryfe został wyegzorcyzmowany z Cable'a.

Tymczasem Xavier uznał, że brak Wolviego jest dotkliwy dla zespołu i postanowił przyjąć kogoś na jego miejsce. Wybór padł na starego wroga Logana jeszcze z czasów jego pracy w FBI, byłego Maraudera i jednego z większych psycholi - Sabretootha. Ani X-Men, ani tym bardziej Creedowi ten pomysł się nie spodobał, jednak w końcu został członkiem grupy, mając nadzieję, że kiedyś nadarzy sie okazja, żeby ich wszystkich pozabijać.

Mniej więcej wtedy Scott Summers i Jean Grey postanowili wreszcie wziąć prawdziwy ślub, co też zrobili, a podczas miesiąca miodowego zostali przeniesieni w przyszłość, gdzie dano im możliwość wychowania młodego Nathana, do chwili, kiedy ten stanie się Cablem i po raz pierwszy zmierzy się z Apocalypsem.

Podczas nieobecności Summersów na Ziemi pojawił się technoorganiczny multiorganizm powstały w wyniku działania wirusa Warlocka nazywający siebie Phalanx, a będący w istocie częścią wielkiego kosmicznego bytu, z którym próbował się połączyć. W wyniku jego (ich) działalności do kontinuum wprowadzono wielu młodych mutantów, którzy potem zebrani zostali w organizację podobną do New Mutants, a nazwaną Generation X. Przy okazji do życia wrócili Cypher i Warlock, połączeni teraz w istotę o imieniu Douglock.

Okazało się także, ze Emma Frost wcale nie zginęła w pamiętnej walce, lecz, podobnie jak Jean, uwolniła swoją osobowość z ciała. Na krótki czas opanowała ciało Icemana, by wreszcie wrócić do własnego i razem z Bansheem objąć kierownictwo nad Generation X w składzie: Husk, M, Chamber, Skin, Synch i Jubilee, do których dołączyli wkrótce Penance i Mondo.

 

ŚWIAT WEDŁUG APOCALYPSE'A

 

Niespodziewanie dla wszystkich ze śpiączki przebudził się Legion. Połączone osobowości dały mu możliwość podróży w czasie, z której postanowił skorzystać by wyeliminować przyczynę wszystkich kłopotów mutantów, czyli (wg niego) Magneto. x-men_41@m.jpg X-Men próbowali go powstrzymać i w rezultacie kilkoro z nich wylądowało z Legionem kilkadziesiąt lat w przeszłości. Tam Haller odnalazł Magnusa i Charlesa. Podczas walki przypadkowo zabił niewłaściwą osobę - Xaviera, czym namieszał w kontinuum czasoprzestrzeni i doprowadził do powstania alternatywnej rzeczywistości.

Na cztery miesiące wszystkie wydawnictwa dotyczące mutantów zmieniły tytuły i treść. Ukazano rzeczywistość, w której Apocalypse i jego słudzy opanowali znaczną część świata, a Magneto i jego nowo utworzony oddział X-Men szykują się do walki z nim. Okazało się, że jedynie Bishop, którego linia czasu już i tak była zaburzona, pozostał w nowej rzeczywistości pamiętając jednocześnie o starej i to właśnie on odegrał tu główną rolę. Z pomocą Magneto i jego X-Men cofnął się znowu w czasie i powstrzymał Legiona w odpowiedniej chwili, przywracając normalny bieg wydarzeń.

Nie wszystko jednak było takie samo. Oto nagle Jean Grey znowu nosi pseudonim Phoenix, a do naszej rzeczywistości przeniknęło kilka postaci z tej zmienionej: dwóch sługusów Apocalypse'a - Holocaust i Sugarman, zła wersja Hanka McCoya zwana Dark Beastem oraz człowiek o pseudonimie X-Man, będący odpowiednikiem Cable'a, stworzonym przez Sinistera w alternatywnym świecie.

Wkrótce potem X-Men musieli walczyć ze skrajnym odłamem Morlocków zwanym Gene Nation, dowodzonym przez Marrow. Holocaust odnaleziony został w kosmosie przez Acolytes, tylko po to by rozwalić Avalon. Wolvie wrócił i pokonał Sabretootha, który potem został na siłę wcielony do X-Factor.

uncanny_x-men_326@m.jpgGdzieś w Ameryce Środkowej odnaleziono pozbawionego pamięci człowieka, któremu nadano imię Joseph. Wkrótce okazało się, że dysponuje on magnetycznymi mocami, jak Magneto, postanowił więc odnaleźć X-Men i dołączyć do nich. Trafił na Rogue, która odeszła z grupy po zbliżeniu z Gambitem i właśnie spotkała łotrów z Humanity Last Stand. Beast tymczasem spotkał swojego mrocznego "bliźniaka".

W tym czasie dały o sobie znać wydarzenia z bitwy na Avalonie. Narastający gniew Xaviera i część osobowości Magnusa połączyły się tworząc w ciele Charliego niezależny byt zwany Onslaught. Onslaught od czasu do czasu przejmował kontrolę nad jego ciałem, próbując wprowadzić w życie swój plan zdominowania homo sapiens przez mutantów, korzystając ze wzorców Age of Apocalypse, odnalezionych w umyśle X-Mana. Najpierw próbował pozyskać za wspólnika Juggernauta, ale kiedy ten odmówił, Onslaught skatował go i zablokował mu pamięć. Następnie Charlie/Onslaught dostał się do bazy Sentinels i przeprogramował je, aby wykonywały jego rozkazy oraz stoczył pojedynek z X-Manem, który ostatecznie oddzielił osobowości Xaviera i Onslaughta, dając temu drugiemu upragnioną niezależność. Przy pomocy niejakiego Posta zorganizował mutantom swoisty test przygotowawczy, aby zaraz potem ujawnić Phoenix swoje istnienie. Wtedy powrócił Juggernaut. Poprosił Jean, żeby usunęła blokady z jego umysłu, a kiedy to się stało, stoczył kolejny pojedynek z Onslaughtem, który zakończył się pozbawieniem Caina starożytnego klejnotu, który dawał mu moc i uwięzieniem w innym wymiarze. x-men_54@m.jpgOnslaught postanowił zlikwidować stojących mu na drodze X-Men. W tym celu zgromadził ich wszystkich i próbował zabić. Okazało się, że w historii Bishopa, dotyczącej zdrady, nie chodziło wcale o Gambita, ale o Xaviera. Próba zgładzenia X-Men nie powiodła się, a Onslaught ulotnił się w ciele Charliego. Następnie uprowadził X-Mana oraz Franklina Richardsa, syna Reeda i Sue z Fantastic Four, który miał mutacyjną zdolność zmieniania rzeczywistości. Używając Sentineli i mocy Franklina stworzył w Niu Jorku cytadelę i rozpoczął realizację swojego planu. Jednak, badając umysł Natela, doszedł do wniosku, że ani ludzie, ani mutanci nie zasługują na władzę nad ziemią, więc należy zniszczyć oba gatunki. Połączone siły super herosów starły się z nim i służącymi mu Postem i Holocaustem i udało im się wyegzorcyzmować Onslaughta z ciała Xaviera. Jego energia połączyła się teraz ze specjalnie stworzonym pancerzem. Podczas kolejnego starcia Jean przestroiła umysł Hulka (na jego własną prośbę), uwalniając całą agresję, dzięki czemu zdołał on w pojedynku one-on-one zniszczyć pancerz Onslaughta (przy czym uwolniona energia ponownie rozdzieliła Hulka i Bruce'a Bannera). Korzystając z mocy Franklina, Onslaught stworzył energetyczny byt przypominający drugie słońce. Aby rozproszyć energię Onslaughta herosi nie będący mutantami (Avangers, Fantastic Four) wskoczyli w niego i zniknęli. Wszyscy sądzili, że zginęli, lecz naprawdę zostali przeniesieni do kieszonkowego wszechświata przez, nieświadomego tego, Franklina. Pozostali tylko mutanci, bo teoria była taka, żeby nie pozwolić Onslaughtowi zdobyć nowego nosiciela-mutanta. Po całej rozróbie Charles stracił telepatyczne zdolności i oddał się w ręce władz, aby odpowiedzieć za czyny swojego alter-ego. Miał jednak pecha, bo trafił w łapy Bastiona - szefa Oparation: Zero Tolerance.

 

MROCZNE ZAGADKI

 

x-men_68@m.jpgShadow King nie mógł wybrać sobie lepszej chwili na powrót. Tym razem walka skończyła się uwiezieniem go w obszarze astralnym przez Psylocke, która w ten sposób pozbawiła się telepatycznych mocy. Niedługo potem została obdarowana przez tajemnicze Crimson Dawn mozliwością podróżowania przez cienie.

Powrócił także Juggernaut oraz Phalanx. Cyclops stoczył pojedynek ze swoim bratem, będącym pod kontrolą Dark Beasta. Część grupy odbyła wycieczkę do Imperium Shi'Ar, a pozostali zmierzyli się z Kingpinem. Warren natomiast odzyskał swoje pierzaste skrzydła i razem z Betsy udał się do wymiaru Crimson Down.

Wkrótce zaatakował Bastion, który prowadził szeroko zakrojoną akcję przeciwko mutantom. Wykorzystał niektóre bliskie X-Men osoby i poddając je praniu mózgów, przemienił w Prime Sentinels - swoje marionetki. Po raz pierwszy u boku X-Men wystąpiły wtedy Marrow i Cecelia Reyes. Bastionowi udało się jednak zlokalizować i spustoszyć bazę mutantów, czyli szkołę Xaviera. Po zakończeniu Operacji do grupy dołączył także Maggott, a niedługo potem, po rozwiązaniu Excalibur, wrócili także Shadowcat, Nightcrawler i Colossus. W międzyczasie z zespołu wyleciał Gambit, kiedy okazało się, że przyczynił się on do masakry Morlocków, zebrawszy Marauders na polecenie Sinistera. I nie pomogło tłumaczenie, że zrobił to nieświadomie. Na jakiś czas zniknął też Bishop, który znowu podróżował w czasie. Powrócił w końcu także Charlie, ścigany przez Cerebro, które OZT zmienili w androida-zabójcę.

uncanny_x-men_350@m.jpgNa fali powrotów ponownie pojawił się Magneto. Okazało się, ze Joseph jest naprawdę jego klonem stworzonym przez niejaką Astrę (większość członków X-Men była pewna, że Joseph to prawdziwy Magneto, który stracił pamięć po bitwie na Avalonie). Magnus wykonał mistrzowską sztuczkę: wykorzystując jako broń ziemskie pole magnetyczne zarządał od ONZ utworzenie azylu dla mutantów. Nie obyło się bez walki, w której Joseph ugiął się przed mocą oryginału i dokonał żywota. W końcu ONZ uległa i oddała Magnusowi pod rządy Genoshę.

Ledwie Gambit wrócił do grupy, znowu X-Men musieli walczyć ze Skrullami. Jakby tego było mało wmieszał się w to Galactus, który miał ochotę skonsumować Skrullów. X-Men pokonali również główny trzon Phalanxa w Imperium Shi'ar. Zaraz potem Xavier postanowił rozwiązać grupę. Tak też się stało i bohaterowie rozjechali się po świecie w małych grupkach. Rozwiązano także X-Factor. Głównym powodem tego była domniemana śmierć Havoka, który tak naprawdę trafił do alternatywnej rzeczywistości, gdzie działał jako Mutant X.

wolverine_vol._2_145@m.jpgTymczasem sporo działo sie w życiu Wolviego, który obok wydarzeń w X-Men, już od dawna przeżywał własne przygody. Po wspomnianej wyżej potyczce z Sabretoothem miał on pewne kłopoty z kontrolowaniem swoich zwierzęcych instynktów, z którymi uporał się tuż przed walką z Onslaughtem. Ponownie wpadł w pasję, kiedy powrócił Magneto i, aby sie uspokoić, wziął ślub z panią imieniem Viper (władczynią Madripooru), z którą i tak wkrótce się rozstał. Znowu przyszło mu walczyć z Creedem, który wcześniej uciekł z X-Factor i dostał się w ręce Apocalypse'a, który to obdarował go adamantowym szkieletem, takim jak niegdyś miał Wolvie.

Logan walczył też ze Skrullami u boku X-Men, aby zaraz potem zginąć z rąk nowego Jeźdźca Apokalipsy - Śmierci. Okazało się, ze martwy Wolvie to Skrull, który się pod niego podszywał, a prawdziwy Wolverine jest teraz pod kontrolą Apocalypse'a. Oto bowiem pojedynek z Sabretoothem miał być testem: zwycięzca zostanie sługą En Sabah Nura i otrzyma Adamantium. Wolvie wygrał i dostał nagrodę, a przy okazji pranie mózgu. Creeda odnalazł i uratował Gambit, co nie było najmądrzejszym posunięciem ze strony cajuna.

 

PATRZĄC W PRZYSZŁOŚĆ

 

Apocalypse wreszcie postanowił wprowadzić w życie swój wielki plan. Od jakiegoś czasu poszukiwał dwunastu mutantów, których energie mógłby wykorzystać by przenieść swoją duszę do nowego ciała. Wybrańcem został X-Man, a Jeźdźcy pokonali i uprowadzili wybraną dwunastkę (Xavier, Magneto, Cable, Cyclops, Phoenix, Storm, Iceman, Polaris, Bishop, Sunfire, Living Monolith, Michaił Rasputin). x-men_97@m.jpg Wszystko szło cacy, ale podczas transferu energii Magneto stracił panowanie nad swoją mocą i wszystko popsuł. Próbując uratować X-Mana, Cyclops połączył sie z Apocalypsem. W pojedynku udało się też uwolnić Logana spod wpływu Nura. Apocalypse zdołał jednak umknąć. Dopiero po jakimś czasie Cable i Phoenix zdołali go odnaleźć, oddzielić od Cyclopsa i unicestwić.

X-Men wznowili działalność i już na dzień dobry stoczyli walkę z szalonym i nieśmiertelnym genetykiem zwanym High Evolutionary. Skonstruował on satelitę, który odebrał wszystkim mutantom na Ziemi ich moce. Nieoczekiwanie z pomocą mutantom przyszedł Sinister, który bardzo nie lubił się z panem Evolutionarym.

Ponownie zaatakowali Skrullowie, którzy zamierzali zmienić Ziemię w kosmiczną kolonię karną. Podczas walki Rogue połączyła się z pewną wysłanniczką Skrulli, co spowodowało kolejną zmianę jej mocy, dając jej teraz możliwość przywołania każdej wchłoniętej wcześniej umiejętności. Skrullowie zostali pokonani dzięki działaniom Xaviera i Bishopa oraz grupy zwanej Cadre K. Rogue przez pewien czas miała poważne problemy z kontrolowaniem nowych zdolności, które czasami ujawniały się same z siebie.

Później mutanci walczyli z kolejnym skrajnym odłamem Morlocków o nazwie Neo, którego przywódczyni - Domina - uparła się by zabić Sinistera i udało jej się to, nawet kilka razy. Po tej walce z X-Men odeszły dr Ryes i Marrow, dołączył za to trzeci Thunderbird.

x-treme_x-men_1@m.jpgWolna od X-Factor Mystique też nie próżnowała. Odtworzyła Bractwo i dzięki bioinżynierii wychodowała odmianę wirusa Stryfe'a, która zabijała ludzi. X-Men powstrzymali ją przed wypuszczeniem go do atmosfery, a dzieło Mystique posłużyło Beastowi i Moirze McTaggert do stworzenia leku na pierwotną formę wirusa. Lek został uwolniony do atmosfery dzięki Colossusowi, który przypłacił to życiem. Zginęła też Moira McTaggert, zabita przez Mystique.

Przy okazji Raven wyjawiła, że jej dawna przyjaciółka - jasnowidząca Destiny - spisała dzienniki zawierające prawdę o przyszłości świata. Część X-Men oddzieliła się od głównej grupy i udała się na poszukiwanie owych dzienników. Tak właśnie powstała seria zatytułowana "X-Treme X-Men".

Ta grupa zaczęła dość pechowo, bo w starciu z niejakim Vargasem zginęła Psylocke, a Beast został poważnie ranny i dopiero po kuracji Sage powrócił do zdrowia, a efektem ubocznym była wtórna mutacja, która zmieniła go w wielkiego kocura. Reszta (Storm, Bishop, Rogue, Sage, Thunderbird) udała się zaś do Australii, gdzie spotkali Gambita oraz nowych mutantów - Rodzeństwo Cammeron (później noszący pseudonimy Lifeguard i Slipstream).

x-men_111@m.jpgZdaje się, że gdzieś w tej chwili tragicznie zakończona została działalność Akademii w Massachusets oraz Generation X. Stało się to za sprawą siostry Emmy - Adrienne Frost, która od dawna chciała przejąć interesy znienawidzonej siostry, włącznie ze szkołą. Skończyło się na tym, że podłożyła w Akademii bombę, która zabiła Syncha. Szkoła została zamknięta, grupa rozwiązana, a Emma udała się do Genoshy, by tam poprowadzić nową szkołę.

Wielkie zmiany nastąpiły też w X-Force. Po starciu z kosmitami, próbującymi wysadzić ziemię, grupę oficjalnie pochowano. Sam stwierdził, że właściwie nie ma w tym nic złego i rozwiązał X-Force, której członkowie rozeszli się swoimi drogami. Pojawiło się jednak nowe X-Force, złożone z grupy clownów i medialnych pozerów. Aby bronić swojego dobrego imienia, Sam i reszta ujawnili się tylko po to, by oficjalnie zakończyć działalność, a druga grupa przemianowała się na X-Statix.

Tymczasem Magneto, który pokonał ostatnich rebeliantów w Genoshy i odzyskał pełną moc, ubzdurał sobie, że do pełnego zwycięstwa brakuje mu tylko jednej rzeczy - zwłok Charlesa. Niewiele brakowało, by i ten pomysł wypalił, bo już wkrótce sponiewierany Xavier zawisł na metalowym krzyżu na centralnym placu stolicy Genoshy. Cały plan Mistrza Magnetyzmu został powstrzymany przez zastępczą grupkę mutantów sformowaną naprędce przez Phoenix. Sam Magneto został przeszyty przez Logana pazurami co przypłacił paraliżem od pasa w dół.

 

WSPANIAŁY NOWY ŚWIAT

 

Wydarzenia w Genoshy wyznaczyły początek nowej ery dla mutantów i świata. Otworzył ją symboliczny pojedynek w Cape Citadel z przedstawicielem nowego pokolenia - Warp Savantem. W Instytucie Xaviera także wielkie zmiany: wciąż przybywa nowych studentów, a Beast konstruuje nowy model Cerebro (o wdzięcznej, żeńskiej nazwie - Cerebra). Pojawia się też nowe zagrożenie. x-men_114@m.jpg W Ekwadorze tajemnicza kobieta - Cassandra Nova - odnajduje dziedzica fortuny Trasków i z użyciem nowej technologii Sentinels atakuje Genoshę. X-Men nie zdążą nawet zareagować, kiedy populacja wyspy spadnie z 16 milionów praktycznie do zera. Wkrótce Nova trafia do Instytutu a w ruinach Genoshy odnaleziona zostaje Emma Frost, która przeżyła masakrę dzięki wtórnej mutacji. Beast odkrywa, że Cassandra jest genetyczną kopią Charlesa, ale nie ma okazji podzielić się tą rewelacją, bo okazuje się, że ta pani opanowała teraz ciało Profesora, podczas gdy jego umysł jest uwięziony w jej konającym ciele. Nova publicznie ujawnia sekret szkoły, po czym udaje się do Imperium Shi'Ar.

Pod nieobecność Xaviera, grupa musi poradzić sobie z U-Men, którzy zabijają mutantów, aby przeszczepiać ludziom ich zmienione narządy dla uzyskania nadludzkich zdolności. Przy okazji X-Men ratują uzdrowiciela imieniem Xorn i okazuje się, że Phoenix odradza się w Jean.

W tym czasie druga grupa zapoznała się z nowymi wrogami mutantów - Kościołem Człowieczeństwa (Church of Humanity) i zyskała nową towarzyszkę - Stacy X. Zaraz potem udali się do Europy, aby spotkać się ze starym znajomym; wydało się bowiem, co porabiał Banshee od śmierci Moiry MacTaggert. Otóż założył prywatną policję mutantów, zwaną X-Corps i, wykorzystując zdolności Martynique Wyngarde, wcielił do niej kilku przestępców. Sean został jednak oszukany i zdradzony przez Mystique. Całe zamieszanie kosztowało życie Sunpyre i Radiusa, a dla Banshee skończyło się ciężkimi obrażeniami.

Tymczasem Nova w ciele Charlesa przejęła kontrolę nad załogą flagowego statku Shi'Ar i z ich pomocą zaatakowała Szkołę. X-Men musieli odeprzeć atak Imperialnej Gwardii Shi'Ar, utrzymać przy życiu umysł Xaviera poza ciałem i oprzeć się kontroli Cassandry. Z pomocą Jean i uczennic Emmy, Charlie wrócił do swego ciała, a bezcielesna Nova została zamknięta w syntetycznym umyśle kosmity zwanego Stuff. Cassandra okazała się być złym dopełnieniem Xaviera, z którym każdy musi zmierzyć się jeszcze przed urodzeniem, a który jakimś cudem się uwolnił. X-Men odzyskali swojego mentora, całego i zdrowego, a nawet lepiej, bo Charles odzyskał władzę w nogach.

W Universum Marvela pojawia się też kolejna nowość - seria Exiles, opowiadająca o przygodach grupy mutantów, wyrwanych z własnych rzeczywistości, która podróżuje przez inne wymiary, naprawiając linie czasowe. Niewiele ma wspólnego z oficjalną linią fabularną serii poświeconych X-Men, ale stanowi ciekawe urozmaicenie.

X-Men Oficjalnie przejmują kontrolę nad będącą w rozsypce X-Corps i już na dzień dobry stają przed najnowszą wersją superżołnierza - Weapon XII. Nieoczekiwanie z pomocą przychodzi im złodziej zwący się Fantomex, który okazuje się być Weapon XIII i ujawnia fragmenty przeszłości Wolviego.

Reaktywowany zostaje program Weapon X, którego celem jest eksterminacja mutantów, przy pomocy... mutantów. W tym celu zebrany zostaje doborowy oddział, który po całym świecie zbiera potencjalnych rekrutów i likwiduje możliwe zagrożenia. Trzon tego oddziału stanowią dobrzy znajomi: Sabretooth, Marrow, WildChild, Aurora, Sauron, Mesmero i kilku innych. Jako pierwszy z Weapon X spotkał się oczywiście Logan, który starł się z Creedem, kiedy ten nawiał z Programu i postanowił wykorzystać zdobytą tam wiedzę, żeby wykończyć wszystkich bliskich Wolviego.

uncanny_x-men_437@m.jpgObok całego tego zamieszania, grupa X-Treme musiała poradzić sobie z powrotem Shadow Kinga i Vargasem oraz powstrzymać inwazję istot z innego wymiaru, która przerzedziła ich szeregi tak, że pozostali tylko Storm, Bishop i Sage.

Tymczasem rozbijająca się po świecie grupa Warrena pomogła Juggernautowi w walce z nową mutacją jego kumpla - Black Toma. Po ataku Toma skóra Warrena odzyskała normalny kolor, a wkrótce ujawniła się jego drugorzędna mutacja w postaci czynnika leczniczego. Nowym mieszkańcem Instytutu został Cain Marko. W tym samym czasie odnaleźli się Havok i Polaris, a do grupy dołączyli także Northstar i Husk.

Część studentów Szkoły podniosła bunt, na czele którego stał Kid Omega - gówniarz, który myślał, że może wszystko, bo dorwał się do narkotyku o nazwie Kick zwiększającego możliwości. Okazało się, że ktoś w szkole rozprowadza ten narkotyk. Tymczasem Jean odkryła, że jej mąż od jakiegoś czasu spotyka się w obszarze astralnym z Emmą, a następnego dnia Frost zostaje znaleziona w kawałkach.

Havok odzyskuje świadomość i szybko zaręcza się z Lorną. A tymczasem Warren, Paige i Logan wpadają w łapy Maximusa Lobo i jego wilkołaków. Następnie małe spięcie z Alpha Flight a zaraz potem kilku ciężko rannych mutantów pod progiem zwiastuje kolejną akcję Kościoła Człowieczeństwa. Ale to już ostatnia taka akcja, bo niedługo Kościół zostaje rozbity.

Na światło dzienne wychodzą założenia Programu Weapon X. Dyrektor utworzył pierwszy z obozów koncentracyjnych dla mutantów - Neverland. Przebywający w nim więźniowie poddawani są selekcji, a następnie ci, uznani za nieprzydatnych, są mordowani. Nathan Summers i jego nowa grupa - Underground - próbują temu zapobiec, ale w efekcie doprowadzają tylko do przetasowania na wysokich stołkach w Programie. Przy okazji uciekają Marrow i Sabretooth, a nowym rekrutem zostaje były X-Man, Chamber.

Bishop i Sage prowadzą śledztwo w sprawie morderstwa w Kanadzie oraz zabójstwa Emmy Frost. Jean zostaje oczyszczona i pomaga w poskładaniu ofiary do kupy, a następnie przywraca ją do życia z pomocą energii Phoenix. Wszystko wskazuje na to, że zabójczynią jest Esme - jedna z uczennic Emmy.

Dla uspokojenia nerwów, Scott i Logan wyskoczyli na małą wypitkę, aby wkrótce w towarzystwie Fantomexa wylądować w tajnym ośrodku Weapon PLUS, zwanym Światem, a zaraz potem w orbitalnej bazie Programu. Przy okazji odkryto część prawdy o Fantomeksie oraz związku między Weapon PLUS i U-Men, poznaliśmy Weapon XV, a Logan wreszcie dorwał się do danych na swój temat, nie wiadomo tylko, czy zdążył się z nimi zapoznać (i uwierzył?), bo stacja zrobiła bum.

Po tym jak wesele Havoka i Polaris nie doszło do skutku, grupa Uncanny udała się na poszukiwanie zaginionego Nightcrawlera. Wkrótce w towarzystwie Mystique i całej reszty licznej rodziny trafili do samego piekła, by udaremnić niecne plany tatusia Kurta - Azazela. Dowiedzieliśmy się też, że Polaris naprawdę jest córką Magneto, byliśmy świadkami "procesu' Juggernauta w Kanadzie oraz romantyczno-tragicznej historii z udziałem rodziny Guthriech.

x-treme_x-men_35@m.jpgBardziej X-Tremalny odłam grupy (uzupełniony o Cannonballa i Shadowcat) ponownie spotkał się z Williamem Strykerem, by potem zająć się politycznym aspektem stosunków między ludźmi a mutantami. Storm stoczyła pojedynek z Masque a w tle cały czas przewijały się machinacje niejakiego Bogana, który, jak się okazało, kontrolował Rachel Summers.

Na Ziemi zrobiło się jeszcze bardziej gorąco, kiedy wyszło na jaw, że Xorn to tak naprawdę Magneto. Z pomocą Esme i Kicka powiększył swoje możliwości i przejął kontrolę najpierw nad Instytutem, a potem nad całym Manhattanem. X-Men z początku nie bardzo mogli mu przeszkodzić, bo akurat porozrzucani byli po całej Ziemi i jej orbicie. Jean na przykład poleciała ratować Scotta i Logana, a skończyło się na tym, że została uwięziona z tym drugim na resztkach Asteroidy M. Dla ratowania świata, Wolvie musiał zabić ją, aby umożliwić odrodzenie się w postaci Phoenix. X-Men zebrali się do kupy i pokonali Magnusa, który stracił rozum, nadużywając Kicka, a potem, z drobną pomocą Logana, stracił też głowę... Dosłownie. Wcześniej jednak zdołał zabić Phoenix, powodując u niej rozległy wylew.

W tej chwili coś paskudnego stało się z rzeczywistością, a skutki tego sięgnęły 150 lat w przyszłość. Wtedy bowiem Beast opanowany przez Sublime'a (tego od U-Men) zdołał odnaleźć jajo Phoenix i przywrócić do życia Jean tylko po to, by z jej pomocą zniszczyć Mutantów i samemu stać się ukoronowaniem ewolucji (bo tak naprawdę Sublime był świadomym wirusem, który rozprzestrzeniał się pod postacią Kicka). Jean odzyskała jednak kontrolę i udało jej się amputować przyszłość, która nigdy nie miała zaistnieć.

 

X-MEN RELOADED

 

astonishing_x-men_vol._3_1@m.jpgPowrót do rzeczywistości przyniósł liczne zmiany we wszystkich grupach. Xavier postanowił udać się do Genoshy, pozostawiając szkołę pod opieką Scotta i Emmy, którzy poprzestawiali składy wszystkich grup i postanowili, że X-Men powinni wrócić do klasycznych kostiumów, by stali się bardziej medialni. Dawne ekipy X-Treme i Uncanny X-Men zostały połączone i na nowo rozdzielone na dwa składy. Pierwszy - dowodzony przez Storm i znany jako XSE - zajmował się początkowo incydentami międzynarodowymi z udziałem The Weaponers, by wkrótce poświęcić się niemal całkowicie sprawom rodziny Braddocków oraz odnowionego Hellfire Clubu. Drugi - pod wodzą Havoka - udał się najpierw do Chin, gdzie znalazł bliźniaka Xorna i grupę lokalnych bohaterów, a następnie zmierzył się na własnym terenie z nową (bynajmniej nie ulepszoną) wersją Brotherhood. W tym czasie, nieco bardziej elitarna grupa Astonishing X-Men, próbowała rozwiązać zagadkę nowego leku na mutację i w swoich poszukiwaniach natknęła się na przedstawiciela obcej cywilizacji, mało przyjazną jednostkę SWORD oraz zmartwychwstałego Colossusa. W międzyczasie przeprowadzono także reformę w strukturach edukacyjnych Instytutu. Wydawnictwo New Mutants zostało zastąpione przez New X-Men: Academy X, które skupiło się wstępnie na formowaniu grup szkoleniowych oraz relacjach między dwoma z nich: New Mutants i Hellions. Xavierowi zaś w odbudowie Genoshy przeszkodziło spotkanie z prawdziwym, ocalałym Magneto, rywalizacja o wpływy na wyspie z różnymi pretendentami oraz atak piratów i karłowatych trolli. Pojawiła się i zniknęła nowa wersja Alpha Flight. Po tym, jak na ich trop wpadli Wolverine, Fantomem i Agent Zero, do podziemia przeszła także Weapon X. Podczas raczej rutynowej misji, zejście śmiertelne zaliczyli członkowie X-Statix.

astonishing_x-men_vol._3_6@m.jpgJak grzyby po deszczu rozmnożyły się serie o solowych przygodach bohaterów. Seria Wolverine została zresetowana nieco wcześniej, ale Logan wrócił do swojego kostiumu zaraz po tym, jak skończył uganiać się po lasach za Native. Został jednak poddany praniu mózgu przez odnowioną Hydrę i wysłany do walki z bohaterami, która przyniosła śmierć Northstara. Gdy wreszcie został schwytany przez SHIELD i wyleczony, zaczął dla odmiany poszukiwać sprawców zamieszania z oczywistą rządzą zemsty. Rogue dowiedziała się wreszcie, jaki los spotkał jej rodziców, a wkrótce potem udała się do Japonii, gdzie w nowe kłopoty wpakowała ją dawna znajoma - Blindspot. Efektem starcia z Lady Deathstrike okazała się śmierć Sunfire (niepotwierdzona) i przejęcie jego zdolności przez Rogue. Gambit, po chwilowej utracie wzroku i kłótni z Rogue, udał się do Nowego Orleanu, gdzie czekali na niego różni lokalni cwaniacy oraz hordy zombie. Bishop został oddelegowany do pomocy nowojorskiej policji w Dystrykcie X, gdzie z partnerującym mu funkcjonariuszem Ortegą zajmował się (nie)codziennymi sprawami dzielnicy mutantów. Nightcrawler dla odmiany spotkał na swojej drodze grupę bogaczy, z upodobaniem oddających się demonologii oraz duchy z nowojorskiego metra, a także pewną miłą pielęgniarkę. Po ostatecznej konfrontacji ze Stainbeckiem, Mystique zrezygnowała z etatu szpiegowskiego i na jakiś czas zniknęła z pola widzenia. Mocno światem zatrząsł Cable, który postanowił odegrać rolę zbawiciela i zażegnać wszystkie konflikty, gdy osiągnął maksimum swojej mocy, dzięki drobnej pomocy Deadpoola. Nie dały mu rady zjednoczone siły X-Men, Six Pack i SHIELD, i trzeba było dopiero interwencji Silver Surfera oraz lobotomii (również z pomocą Deadpoola), by do tego nie dopuścić [a właściwie, czemu nie? - Gil, który wciąż się nad tym zastanawia]. Na krótko powróciła także na ziemię Phoenix Force, która przedwcześnie zbudzona przez agentów Shi'Ar, przybyła w poszukiwaniu nowego nosiciela i podniosła z grobu ciało Jean Grey. Ostatecznie jednak, odeszła wraz z duszą Jean do Pokoju Ciepłej Bieli.

Przełom lat 2004/05 przyniósł debiut X-23, młodocianego, żeńskiego klona Wolverine'a. Dołączyła ona do składu Uncanny X-Men, a wkrótce przedstawiono jej początki w miniserii, która ujawniła prawdę o kolejnym okrutnym eksperymencie wojskowych naukowców. Wydarzeniem był również powrót Psylocke, która pojawiła się znienacka w miejscu swojej śmierci, nie pamiętając niczego od walki z Vargasem. Rozwiązanie zagadki utrudniła jednak potyczka z inteligentnymi jaszczurami w Savage Land. Druga grupa natknęła się na Antarktydzie na stworzenie zwane Golgotha i wkrótce musiała udać się na orbitę, by powstrzymać inwazję podobnych istot. Zaraz potem, przyszło im uporać się z powrotem Mystique, która dostała się do Instytutu, tworząc postać Foxx i próbowała rozbić związek Rogue z Gambitem. Dla odmiany, ekipa Astonishing musiała zmierzyć się ze sztuczną inteligencją Sali Ćwiczeń, która ożyła w postaci Danger i próbowała zabić Xaviera, obwiniając go o swoje zniewolenie. Ujawnienie tego faktu przyniosło konflikt między X-Men a ich mentorem. Charlesowi nie wiodło się najlepiej także w innych dziedzinach, bo chociaż udało się ustabilizować sytuację w Genoshy i stworzyć coś na kształt rządu, odbudowa prawie nie postępowała, a pojawiły się nowe zagrożenia w postaciach Weaponers i Viper. Po tym, jak Deadpool i towarzysze poskładali Cable'a do kupy, na krótki czas reaktywowano X-Force. Zeszli jednak ze sceny, gdy Nathan zniknął po walce ze Skronnem, a Wade udał się na poszukiwanie go w innych rzeczywistościach. 

house_of_m_1@m.jpgA skoro już o tym mowa... Podczas wizyty na ziemi #616, Exiles zamienili Nocturne na Beaka i ruszyli w dalszą drogę. Wkrótce Sasquatch straciła swoje zdolności, a zastąpił ją stary znajomy Blink - Sabretooth. Timebroker zaczął się dziwnie zachowywać, więc podczas wizyty w świecie Age of Apocalypse, grupie udało się dotrzeć do jego siedziby z pomocą kryształu M'Kraan. Okazało się, że za całym międzyrzeczywistościowym interesem stoi grupa insektów, którą sterroryzował Hyperion, przejmując kontrolę. Po pokonaniu go, Exiles postanowili wziąć sprawy we własne ręce.

Od dłuższego czasu nie za dobrze działo się w szeregach Avengers. Gdy spontaniczne ataki przybrały na sile, a kilku członków grupy zginęło, okazało się, że winę za to ponosi Wanda Maximoff, która straciła kontrolę nad swoimi zdolnościami zmieniania rzeczywistości na skutek załamania nerwowego, po tym, jak dowiedziała się, że odebrano jej dzieci [więcej szczegółów w biosie Scarlet Witch - Gil]. Po interwencji Stephena Strange, zapadła w śpiączkę i została zabrana do Genoshy przez Magneto, który sądził, że Xavier będzie mógł jej pomóc. W tym czasie, spontanicznie uformował się skład New Avengers, do których dołączył także Wolverine. Po półrocznych próbach, Charles uznał jednak, że nie potrafi pomóc Wandzie i wezwał X-Men oraz Avengers, by zdecydowali, czy utrzymywać ją przy życiu. Zanim jednak podjęto ostateczną decyzję, Magneto i Quicksilver podjęli ostateczną, desperacką próbę ocalenia najbliższej im osoby, która doprowadziła do całkowitej zmiany oblicza świata. 


NIGDY WIĘCEJ MUTANTÓW


house_of_m_7@m.jpg
Quicksilver przekonał Scarlet Witch by wykorzystała swoją moc do odmienienia całego świata. W nowym świecie to mutanci stanowili większość mieszkańców Ziemi, ludzie zaś byli zanikającą mniejszością. Ponadto Scarlet Witch spełniła życzenia wielu bohaterów. Magneto co prawda władał tylko Genoshą, ale słuchał się go cały świat. Za to Wolverine przypomniał sobie swoją przeszłość – całą przeszłość, w tym i to, że świat nie powinien tak wyglądać. Z pomocą tajemniczej młodej mutantki, Layli Miller, przywrócił wspomnienia grupie bohaterów, która doprowadziła do tego, że Scarlet Witch z powrotem odmieniła świat. Jednak nie był już taki sam – doprowadzona do ostateczności Scarlet Witch pozbawiła mocy niemal 99% mutantów. Dokładne szacunki były rożne, jednak zamiast kilkunastu milionów na świecie zostało zaledwie kilkuset mutantów. Moce stracili m.in. Magneto, Quicksilver, Polaris, Jubilee i Mirage. Ślad zaginął po Scarlet Witch i profesorze Xavierze. Dzień w którym mutanci stracili moce nazwano „M-Day”.

W odpowiedzi na M-Day Cyclops postanowił utworzyć na terenie Instytutu azyl dla wszystkich potrzebujących go mutantów. Instytut był stale pilnowany przez pilotowane przez ludzi Sentinele – teoretycznie by chronić Instytut przed atakami, jednak X-Men nie wątpili, że rząd chce mieć na nich oko. Innym nieproszonym gościem był Apocalypse. Starożytny mutant twierdził, że chce pomóc mutantom w najmroczniejszym okresie ich historii, ale w sekrecie zgromadził nową grupę Jeźdźców – m.in. Polaris (Zarazę), której zwrócił moce i Sunfire’a (Głód), któremu dał nowe nogi. Śmiercią został Gambit, który sam zgłosił się do En Sabah Nura z niejasnych powodów – dużo później tłumaczył, że chciał wybadać jego intencje i liczył, że po transformacji zachowa nad sobą kontrolę. X-Men odbili Polaris i odpędzili Apocalypse’a. Sunfire i Gambit poszli na służbę do nowego pana – Sinistera.

Mimo obecności Sentineli, Instytut był atakowany raz po raz. W najokrutniejszym ataku, zamachu przeprowadzonym przez Purifiers, zginęło kilkudziesięciu pozbawionych mocy uczniów, którzy właśnie opuszczali szkołę. Biorąc pod uwagę to, że świat stał się dużo groźniejszy dla mutantów, Cyclops i Emma Frost postanowili odejść od dotychczasowego podziału na grupy, jaki stosowali wobec uczniów Instytutu. Zamiast tego wybrali elitarną grupę uczniów, którzy mieli chronić pozostałych i trenować jako New X-Men. Byli to: Hellion, Elixir, Dust, Rockslide, Mercury, Surge i X-23. New X-Men walczyli m.in. z Facility – organizacją stojącą za stworzeniem X-23 – i oddziałami Purifiers.

wolverine_origins_48@m.jpg
Odzyskawszy swoje wspomnienia, Wolverine zajął się wyrównywaniem porachunków, z których dotąd nie zdawał sobie nawet sprawy. Między innymi odkrył istnienie Romulusa – tajemniczego, być może nieśmiertelnego wojownika, który manipulował najważniejszymi wydarzeniami jego życia sprzed dołączenia do X-Men. Wolverine był jego współpracownikiem – czasami bezwolnym, czasami świadomym. Teraz zaś Romulus ponownie się nim zainteresował, ponieważ szukał następcy – kogoś, kto okaże się wystarczająco krwiożerczy i bezwzględny, by kierować jego potężną, ukrytą w cieniach organizacją. Aby przetestować Logana nasłał na niego sklonowanego Sabretootha i wielu innych przeciwników. Wolverine pokonał ich wszystkich. Po wielu trudach pokonał i uwięził również Romulusa.

Tymczasem w Nowym Jorku powstała nowa inkarnacja X-Factor. Była to agencja detektywistyczna zajmująca się problemami mutantów i byłych mutantów, kierowana przez Multiple Mana, w skład której wchodzili również Strong Guy, Wolfsbane, M, Siryn i pozbawiony mocy Rictor. Wkrótce zaczęła im pomagać tajemnicza dziewczynka – Layla Miller. Pomiędzy mniej lub bardziej niezwykłymi śledztwami X-Factor zmagał się m.in. z Quicksilverem, który po utracie mocy nieco zwariował.

W tym okresie zdarzały się również szczęśliwsze chwile – Storm odnowiła relację z Black Pantherem, królem Wakandy i swoją młodocianą miłością. Niewiele później wzięli ślub. Była to jednak cisza przed burzą – goście weselni wkrótce mieli się wzajemnie okładać w ramach Wojny Domowej wywołanej ustawą o rejestracji superbohaterów. Jednak X-Men nie dali się wciągnąć w ten konflikt. Nie licząc kilku drobnych incydentów, mutanci pozostali neutralni – po M-Day rząd i tak posiadał informacje na temat wszystkich pozostałych mutantów.

Zdając sobie sprawę z tego, że pod okiem Sentineli X-Men mają związane ręce, Cyclops polecił Rogue utworzenie grupy szybkiego reagowania, działającej niezależnie od Instytutu. Rogue podeszła do tego po swojemu, rekrutując zarówno sprawdzonych sprzymierzeńców (m.in. Icemana, Cannonballa i Cable’a), jak i nawróconych wrogów (Mystique, Omega Sentinel, Lady Mastermind). Grupa ta obroniła Instytut przed Children of the Vault i rozbroiła starożytną broń Shi’Ar, która zagrażała całej planecie. Ciężkie starcia odcisnęły swoje piętno na Rogue – jej dotyk stał się zabójczy, na dodatek zaczęła tracić zmysły.

Instytut został wkrótce zaatakowany z innej strony. Ktoś porwał jeden z należących do X-Men samolotów i staranował nim pasażerski samolot. W zamachu zginął Banshee. Ktoś dręczył X-Men wspomnieniami z przeszłości. Wreszcie, ktoś porwał Cyclopsa i Marvel Girl (Rachel Summers/Grey). Wszystko po to, by wyciągnąć z ukrycia profesora Xaviera. Kiedy X-Men i Xavier stanęli naprzeciw swego prześladowcy na jaw wyszło kilka rzeczy.

x-men_deadly_genesis_4@m.jpg
Po pierwsze, Scarlet Witch odebrała profesorowi moce, w zamian oddając mu władzę w nogach. Po drugie, tajemniczym prześladowcą był Gabriel Summers zwany Vulcanem, brat Cyclopsa i Havoka. Ich matka była w ciąży, gdy rodzice Summersów zostali porwani przez Shi’Ar. Po jej śmierci z rąk cesarza D’Kena Gabriel dorastał w inkubatorze. Poddano go również procedurze przyspieszonego rozwoju. Na Ziemię trafił jako jeden z niewolników działających na naszej planecie agentów Shi’Ar, ale udało mu się uciec. Ostatecznie trafił pod dach Moiry MacTaggert. Po trzecie, Gabriel Summers należał do X-Men. Razem ze Sway, Petrą i Darwinem – grupką mutantów, którymi opiekowała się Moira MacTaggert – zostali zrekrutowani przez Xaviera by uratować oryginalnych X-Men uwięzionych przez Krakoę. To oni odbili Cyclopsa, jednak kiedy wrócili po pozostałych, wyspa zabiła ich. Vulcan przeżył w stanie głębokiej hibernacji. Jego mocą było manipulowanie energią. Obudziły go energie pozbawionych mocy mutantów, wyzwolone w czasie M-Day. Jakby tego było mało, Xavier zmodyfikował wspomnienia Cyclopsa, każąc mu zapomnieć o swoim bracie – i o zespole, który posłał na śmierć, zanim zebrał następną grupę. Na koniec okazało się, że przeżył jeszcze jeden członek tamtej grupy – Darwin, którego mocą było adaptowanie się do wszystkiego, byle przetrwać. Zespolił się z Vulcanem, umożliwiając przeżycie im obu. Marvel Girl rozdzieliła ich, co osłabiło Vulcana, dzięki czemu X-Men mogli go zranić. Vulcan odleciał w kosmos, chcąc zemścić się na Shi’Ar, których obwiniał za dorastanie bez rodziny. Po wszystkim Cyclops nakazał Xavierowi, by opuścił Instytut. 

Chcąc odpokutować za swe błędy, Xavier zebrał grupkę wciąż wiernych mu X-Men – Havoka, Marvel Girl, Polaris, Nightcrawlera, Warpatha i Darwina – i ruszył z nimi w kosmos, w pogoni za Vulcanem. Vulcan miał jednak nad nimi przewagę – ogromną przewagę. Kiedy w końcu go dogonili, Gabriel Summers był już mordercą D’Kena, mężem Deathbird i cesarzem Shi’Ar. X-Men, wspierani przez Starjammers i oddziały wierne Lilandrze, stoczyli z nim walną bitwę – którą przegrali. Vulcan zabił swojego ojca, Corsaira, i wrzucił Xaviera do kryształu M’Kraan. To akurat miało niepożądany z jego perspektywy skutek uboczny, bo kryształ zwrócił Xavierowi jego telepatię. Widząc, że walka jest przegrana, Lilandra zaprogramowała swój statek, by zabrał X-Men na Ziemię, ale i to nie do końca się powiodło. Na Ziemię wrócili Xavier, Warpath, Darwin, Nightcrawler i jedna ze Starjammers, Hepzibah, która przez jakiś czas pomagała potem X-Men. W kosmosie zostali Havok, Polaris i Marvel Girl, którzy przyłączyli się do Starjammers i długo pomagali Lilandrze prowadzić partyzancką wojnę z Vulcanem, ostatecznie jednak zostali przez niego pokonani i uwięzieni.

Tymczasem na Ziemi doprowadzony do ostateczności Beast szukał sposobu na odwrócenie skutków M-Day, uciekając się nawet do negocjowania ze złoczyńcami i szaleńcami pokroju swego złego sobowtóra, Dark Beasta. Wszystko na nic.

New X-Men – razem z paroma innymi uczniami Instytutu – zostali wciągnięci do Limbo, gdzie spotkali Illyanę Rasputin – najwyraźniej ożywioną przez zaklęcie Scarlet Witch, choć w postaci Darkchilde. Stoczyli walkę z Belasco – a także z nieco szalejącą Illyaną, która ostatecznie pomogła im wrócić do Instytutu. Po tej przygodzie do grupy oficjalnie dołączyli Anole i Pixie.

x-men_203@m.jpg
Przez cały ten czas przeciwnicy X-Men nie próżnowali. Sinister zebrał nową grupę Marauders, a ponadto podporządkował sobie Exodusa i jego Acolytes. Podwładni Sinistera eliminowali jasnowidzów, istoty podróżujące w czasie i innych, którzy mogli coś wiedzieć o przyszłości. Jedną z ich ofiar był Cable, zaatakowany przez Gambita i Sunfire’a. Acolytes i Marauders polowali również na dzienniki Destiny. To ostatnie doprowadziło do ich konfliktu z X-Men. Pierwszym ruchem było rozbicie oddziału Rogue – Malice opętała Omega Sentinel, a Lady Mastermind i Mystique dołączyły do Sinistera z własnej woli. Grupa Rogue przestała istnieć, sama Rogue była w rękach Mystique i Sinistera, a Cannonball został ciężko ranny – choć w trakcie ostatecznego starcia Gambit, ponoć przypadkowo, zniszczył dzienniki Destiny. Przeżyła również Blindfold – jasnowidząca uczennica Instytutu Xaviera. I choć Sinister o kilka ruchów wyprzedzał X-Men, jedno było jasne: wkrótce miało wydarzyć się coś ważnego.

Jednak zanim do tego doszło elitarna grupa Cyclopsa odwiedziła Breakworld – planetę kosmitów przekonanych, że Colossus zniszczy ich rasę. Aby do tego nie dopuścić postanowili zniszczyć Ziemię. W tym celu wystrzelili w jej kierunku ogromny pocisk. Shadowcat uratowała świat, fazując pocisk przez Ziemię. Wysiłek był ogromny, i doprowadził do zespolenia Shadowcat z pociskiem. Uwięziona w nim, miała do końca życia dryfować w kosmosie.


NOWA NADZIEJA


x-men_messiah_complex_@m.jpg
Wkrótce wydało się, na co czekał Sinister. Na świat przyszedł pierwszy mutant po M-Day. X-Men za późno przybyli na miejsce jego narodzin. W miasteczku Cooperstown w Alasce znaleźli tylko ślady walki, jaką Marauders stoczyli tam z  Purifiers. Mutanci zdołali jednak ustalić, że nowonarodzony mutant przeżył. Po odlocie X-Men w Cooperstown pojawił się Predator X – owoc inżynierii genetycznej Facility, bestia polująca na mutantów – i zjadł ciała martwych Marauders. Cyclops wysłał grupę X-Men tropem Acolytes, poszukując bazy Sinistera. Jednocześnie poprosił o pomoc X-Factor – Rictor miał zinfiltrować Purifiers, a Multiple Man – posłać swoje duplikaty w przyszłość przy pomocy wehikułu czasu Forge’a. Layla Miller zaskoczyła zarówno Multiple Mana, jak i Forge’a, zabierając się na wyprawę w przyszłość razem z jednym z duplikatów. X-Men znaleźli bazę Sinistera, gdzie dostali porządne wciry. Ustalili jednak, że to nie on ma małego mutanta. Misję Rictora przerwała interwencja New X-Men – młodzi mutanci czuli się odstawieni na bok i postanowili zapolować na Purifiers na własną rękę. Przekonali się na własnej skórze, że Purifiers też mają sojuszników – Reavers z Deathstrike na czele. New X-Men również dostali porządne wciry, ustalili jednak, że to nie Purifiers mają małego mutanta. 

Małego mutanta – małą dziewczynkę – miał Cable. Kiedy X-Men zastanawiali się, czemu Cable nie dał im znać, że przeżył atak Marauders, Instytut został zaatakowany i niemal zrównany z ziemią przez „chroniące” go Sentinele. Rozprawiwszy się z Sentinelami Cyclops zebrał nową inkarnację X-Force w składzie: Wolverine, Wolfsbane, Warpath, X-23, Hepzibah i Caliban. Mieli jedno zadanie – odnaleźć Cable’a i dziecko. Następnie ponownie wyprosił z Instytutu profesora Xaviera, który kwestionował jego działania. Interwencja X-Force ocaliła Cable’a przed Deathstrike i Purifiers, jednak zajęci nimi mutanci pozwolili Cable’owi uciec. X-23 pokonała Deathstrike, ale X-Force okupiło ten częściowy sukces śmiercią Calibana. Tymczasem w przyszłości Multiple Man i Layla Miller znaleźli się w obozie koncentracyjnym dla mutantów. Tam spotkali małego Lucasa Bishopa i przekonali się, że chłopiec obwinia mutanta narodzonego po M-Day – tak zwaną „mesjaszkę” – za rzeczywistość w której przyszło mu żyć. Dzięki Layli Multiple Man mógł wrócić do teraźniejszości. Dziewczyna zaś utknęła w przyszłości.

W teraźniejszości Bishop zaatakował z zaskoczenia Cable’a i miał właśnie zabić „mesjaszkę”, gdy przeszkodziła mu interwencja Marauders. Ekipa Sinistera porwała dziecko, ale zostawiła Bishopa przy życiu – nie chcieli ryzykować konfrontacji z X-Men. Cable wykorzystał zamieszanie i uciekł. To pozwoliło Bishopowi przedstawić się jako ofiara Marauders. X-Men szykowali się do ostatecznej konfrontacji, nie wiedząc, że mają w swoich szeregach zdrajcę. Kukułki Stepford zlokalizowały bazę Sinistera – Marauders i Acolytes chowali się na wyspie Muir. Cyclops wysłał tam X-Force i Bishopa. Wkrótce Multiple Man poinformował go o zdradzie Bishopa, i Cyclops ruszył na Muir na czele kolejnej grupy. Tymczasem na wyspie Muir Sinister był już martwy. Jakiś czas temu Mystique z zaskoczenia zmusiła go, by dotknął  Rogue. Zabił go kontakt z jej skórą. W jej plan wtajemniczony był Gambit. Mystique wiedziała o wszystkim z dzienników Destiny. Była przekonana, że „mesjaszka” może uzdrowić Rogue – i miała rację. Jednak Rogue nie była w stanie wybaczyć matce, że ta ryzykowała życiem tylu ludzi by jej pomóc.

uncanny_x-men_493@m.jpg
X-Force zostali zaatakowani przez Marauders i Acolytes. Na wyspie pojawił się również Cable z profesorem Xavierem. Wkrótce później pojawiła się reszta X-Men i X-Factor. Jakby tego było mało, w tej samej chwili Instytut został zaatakowany przez Predatora X, a Pixie teleportowała go, siebie oraz resztę New X-Men na wyspę Muir bo „X-23 kiedyś zabiła innego Predatora X”. W chaotycznej walce Predator X odgryzł Bishopowi rękę, a New X-Men pomogli pokonać Acolytes i Marauders. Ostatecznie o losie „mesjaszki” zadecydowała rozmowa Cable’a, Cyclopsa i Xaviera. Cyclops oddał dziewczynkę Cable’owi, prosząc go, by wychował ją z dala od konfliktów toczących się w teraźniejszości. W ostatnim zrywie Bishop próbował zastrzelić Cable’a i dziecko, jednak spudłował i postrzelił profesora Xaviera. Wydawało się, że śmiertelnie.

Chwilę później profesor Xavier ponownie zniknął – na rozkaz Exodusa Marauders zabrali go z pola bitwy. Uleczona Rogue poszła w świat, Gambit również nie wrócił do X-Men. Cyclops wykorzystał pozorną śmierć profesora Xaviera jako powód by rozwiązać X-Men, i choć był to tylko wybieg, jego działania zostawiły na lodzie uczniów Instytutu, którzy nie zostali wtajemniczeni w plany Summersa. Wykorzystał to Donald Pierce, podszywając się pod Cyclopsa i gromadząc kilku byłych członków New X-Men i uczniów Instytutu, formując grupę Young X-Men i wykorzystując ją do własnych celów. I choć jego działania wkrótce wyszły na jaw, kosztowały życie Wolf Cuba – jednego z uczniów Instytutu. Grupa Young X-Men – która wzbogaciła się o Cipher (nie mylić z Cypherem), Inka i Graymalkina – zaraz potem zawiesiła swoją działalność. Działalności nie zawiesiło za to X-Force. Bez Hepzibah, za to z Archangelem, który ponownie przyjął postać Jeźdźca Apocalypse’a (Śmierci), choć teraz mógł kontrolować swoją transformację, przyjmując na życzenie zwykły wygląd. X-Force działało w sekrecie, z rozkazu Cyclopsa eliminując wrogów mutantów.

UTOPIA W SAN FRANCISCO


secret_invasion_x-men_1@m.jpg
"Rozwiązanie" X-Men było wybiegiem mającym dać członkom zespołu trochę czasu na odpoczynek od codziennych obowiązków. Jednocześnie Cyclops cały czas planował kolejny krok. Była nim przeprowadzka grupy do San Francisco. Współpracując z władzami miasta, Cyclops i Emma Frost ogłosili całemu światu, że San Francisco jest azylem dla mutantów, byłych mutantów i ich bliskich. I choć Instytut Xaviera nie został ponownie otwarty, to do miasta ściągnęła większość obecnych i byłych X-Men i uczniów, a także część byłych przeciwników zespołu. Polityka otwartych drzwi dla mutantów zaprocentowała dla burmistrzyni San Francisco, gdy w trakcie inwazji Skrulli na Ziemię X-Men obronili jej miasto przed tymi kosmitami. Dla mutantów był to okres względnego spokoju, ale w świecie superbohaterów nastąpiło kolejne przetasowanie – szefem organizacji bezpieczeństwa mającej zastąpić SHIELD, oraz rządowej grupy Avengers, został Norman Osborn. Niektórzy superbohaterowie, którzy niedawno ścigali swoich przyjaciół sprzeciwiających się rejestracji, sami zeszli teraz do podziemia. Początkowo Osborn wolał unikać konfliktów, dlatego w tajemnicy zebrał grupę wpływowych postaci, z którymi doszedł do pewnego porozumienia. W tej tak zwanej Kabale mutantów reprezentowała Emma Frost.

Tymczasem X-Force toczyło sekretną wojnę z Bastionem i jego podwładnymi. Bastion wykorzystał technowirus do podporządkowania sobie, a nawet wskrzeszenia, wielu przeciwników mutantów, m.in. Williama Strykera, Leper Queen i Camerona Hodge’a. Jednocześnie Bastion sam został wymanewrowany, ponieważ jeden z jego pomocników – Eli Bard – tak naprawdę pracował dla Selene. Black Queen miała własne zastosowanie dla technowirusa, którego wykradł dla niej Bard.

W 500 numerze „Uncanny X-Men” powrócił Magneto. Wyglądało na to, że odzyskał swoje moce, jednak po krótkim starciu X-Men odkryli, że tylko symulował je za pomocą zaawansowanej technologii. Wkrótce później okazało się, że zaatakował X-Men by odwrócić uwagę od High Evolutionary’ego, który chciał dobrać się do technologii Śniącego Celestiala, od pewnego czasu stojącego w parku Golden Gate w San Francisco. Magneto współpracował z Evolutionarym, ponieważ ten obiecał mu, że przywróci mutantom ich moce – jednak urządzenie którym miał tego dokonać zadziałało tylko raz, zwracając moce Magneto.

Tymczasem uleczony przez Exodusa (z pomocą Omega Sentinel i Magneto) profesor Xavier podróżował po świecie, próbując naprawić niektóre błędy popełnione w przeszłości. Okazało się, że to on odpowiadał za amnezję Wolverine’a – pozbawił Logana wspomnień o niezliczonych przestępstwach i morderstwach, by umożliwić mu zostanie bohaterem. Co więcej, Wolverine wiedział o tym odkąd odzyskał swoje wspomnienia i nie tylko nie miał tego profesorowi za złe, ale chciał, by profesor zrobił to samo dla Dakena – syna Wolverine’a. Logan nie wiedział o jego istnieniu, Daken zaś dorastał w rękach Romulusa, który przez lata manipulował Wolverine’em. Pod jego okiem Daken wyrósł na bezwzględnego mordercę. Teraz Dakena czekał ten sam los. Charles zgodził się pomóc, jednak ich wysiłki spełzły na marne – Daken okazał się niereformowalny. Więcej szczęścia Xavier miał z Rogue – i Danger, niegdyś sztuczną inteligencją Danger Roomu. Profesor odnalazł Rogue w Australii przy pomocy Gambita, Danger znalazła się tam dość przypadkowo. Po krótkiej konfrontacji z kosmicznymi złomiarzami, którym Danger wpadła w oko z uwagi na technologię Shi’Ar z której była zbudowana, profesor naprawił swoje stosunki z tą mechaniczną istotą. Następnie pomógł wreszcie Rogue opanować jej moce. Zwieńczeniem tej dobrej passy była konfrontacja z Acolytes. Unikając walki, samą siłą argumentów Xavier przekonał część z nich by przenieśli się do San Francisco i pomogli Cyclopsowi w tworzeniu azylu dla mutantów. Exodus stwierdził, że musi przemyśleć słowa profesora i rozwiązał grupę. I to był koniec szczęścia profesora – chwilę później Xavier wpadł w ręce Normana Osborna.

uncanny_x-men_513@m.jpg
Osborn postanowił w końcu wziąć się za mutantów. Pretekstem były zamieszki w San Francisco, do jakich doszło po marszu przeciwników mutantów. Osborn skierował swoich Avengers do miasta, by wyłapali X-Men, jednocześnie przedstawiając światu alternatywę w postaci „swoich” X-Men – grupy mutantów kierowanej przez Emmę Frost, w skład której wchodził też inny członek Kabały – Namor. Początkowo Cyclops ograniczał reakcje X-Men, pozwalając Osbornowi działać – i więzić złapanych mutantów. Summers grał na czas. W kluczowym momencie ujawnił, że ograł Osborna – Emma nie tylko nie zdradziła X-Men, ale przeciągnęła na ich stronę Namora. Zespół mutantów Osborna został rozbity (na stronę X-Men przeszli również Cloak i Dagger), jego Avengers – pokonani, a uwięzieni mutanci – uwolnieni. Do San Francisco przybyli również powracający do grupy Gambit i Rogue, razem z Danger. Ostatnią częścią planu Cyclopsa było podniesienie z dna Pacyfiku ruin Asteroidy M, którą grupa wspierających X-Men naukowców w sekrecie remontowała. Utworzona w ten sposób sztuczna wyspa, leżąca tuż poza granicą wód terytorialnych USA, stała się nowym azylem mutantów – Utopią. Żeby było zabawniej, obie strony przedstawiły powstanie Utopii jako swoje zwycięstwo – Cyclops miał swój azyl, a Osborn mógł się chwalić, że wyrzucił mutantów z kraju. Mała grupka mutantów nadal pracowała dla Osborna. Byli to: Mystique, Dark Beast, Mimic i Weapon Omega. Jakiś czas później grupa ta odnalazła żywego Nate’a Grey’a – X-Mana – i pochwyciła go dla Osborna.

Cyclops zaczął organizować Utopię, ściągając na nią niemal wszystkich mutantów, którzy wciąż posiadali swe moce. Dzięki Namorowi X-Men zawarli sojusz z Atlantydami – którzy żyli wtedy w diasporze po zniszczeniu Atlantydy. Atlantydzi zbudowali kolumnę podpierającą tonącą Utopię i założyli wokół niej swoją kolonię. X-Force dalej działało, w sekrecie eliminując wrogów mutantów. Do grupy dołączyli Elixir, Domino i – pod przymusem – Vanisher, dawny przeciwnik X-Men. X-Force wyprawili się również w przyszłość, by przekonać się, czemu Cable nie daje znaku życia. Odkryli, że tropem Cable’a i „mesjaszki” – teraz paroletniej już dziewczynki imieniem Hope – ruszył Bishop. Ścigając ich przez czasoprzestrzeń, dopuszczał się paskudnych zbrodni, byle zabić Hope. Między innymi sprzymierzył się ze Stryfem. X-Force pomogli Cable’owi i Hope uciec przed Stryfem, ale grupa musiała wrócić do teraźniejszości bez nich.

x-necrosha@m.jpg
Mutanci wciąż byli celem ataków. Niektórzy przeciwnicy byli dość zaskakujący – X-Men stoczyli bitwę z armią wampirów dowodzonych przez Xarusa, zdradliwego syna Draculi. Mutanci musieli wskrzesić Draculę, by zaprowadził porządek w swoich szeregach. Zanim jednak do tego doszło, Xarus przemienił Jubilee w wampirzycę [czy to czyni z niej de facto wnuczkę Draculi? – Krzycer]. Zaskakujący byli również niektórzy sprzymierzeńcy. Na Utopię przyleciał Magneto, by złożyć pokłon Cyclopsowi, i zaoferować swoją pomoc. Erik uznał Summersa za jedynego przywódcę mutantów, ale X-Men z wiadomych względów nie potrafili mu zaufać. W geście dobrej woli Magneto medytował parę dni, sięgając swoją mocą poprzez kosmos, by sprowadzić na Ziemię wystrzelony z Breakworldu pocisk, tym samym ratując Shadowcat. Wkrótce później szeregi X-Men opuścił Beast, sprzeciwiający się coraz bardziej militarystycznej postawie Cyclopsa – jak i temu, że w trakcie konfrontacji z Osbornem Summers grał na czas, pozwalając by uwięzieni przez Osborna mutanci byli torturowani. Beast był jednym z nich. Opuściwszy Utopię, McCoy wznowił swoją działalność w Avengers.

Selene w końcu wykonała swój ruch. Korzystając z technowirusa zaczęła masowo wskrzeszać mutantów – po to, by ostatecznie poświęcić ich wszystkich w rytuale, który miał dać jej boską moc. X-Men odparli atak, ale Selene została pokonana przez X-Force. Większość wskrzeszonych mutantów ponownie wróciła w zaświaty, były jednak wyjątki. Jednym z nich był Cypher.  Inną – Clarice Ferguson (Blink), choć ją akurat Selene nie tyle wskrzesiła, co wyciągnęła z kieszonkowego wymiaru w którym Clarice tkwiła odkąd „poświęciła się” by uratować przyszłe Generation X przed Phalanx.

x-force_vol._3_28@m.jpg
Zaraz po Selene do akcji wkroczył Bastion, wypowiadając mutantom wojnę. Sprowokował go powrót Cable’a i Hope – teraz nastoletniej – do teraźniejszości. Uciekinierzy zdołali umknąć Bishopowi, zostawiając go w odległej przyszłości. Teraz Hope ponownie stała się celem wyścigu między X-Men a ich przeciwnikami. Bastion rzucił do walki wszystkie swoje siły – grupy, których przywódców kontrolował, takie jak Friends of Humanity Graydona Creeda i Sapien League Leper Queen, oraz własną armię Sentineli z przyszłości. X-Men wyszli z tej walki zwycięsko. Bastion został zniszczony. Nie obyło się jednak bez ofiar – Nightcrawler zginął, ratując Hope. Ponadto istnienie X-Force wyszło na jaw. I choć Cyclops natychmiast rozwiązał grupę, wielu X-Men zaczęło po cichu kwestionować jego metody. W oczach Cyclopsa wszystko, co przeszli, było tego warte. Hope – nazywająca się „Hope Summers”, ponieważ Cable był jej przybranym ojcem – była bezpieczna, a na świecie pojawili się kolejni mutanci. Na razie tylko garstka – tak zwane „Pięć Świateł”. Hope pomogła im opanować ich moce i wcieliła do X-Men, choć tak naprawdę byli lojalni przede wszystkim względem niej samej. Byli to: Transonic, Primal, Velocidad, Oya i Zero. Zero od samego początku podejrzliwie traktował Hope i wpływ, jaki – najwyraźniej nieświadomie – miała na pozostałych. Zaczął podkopywać jej autorytet, a wreszcie otwarcie działać przeciwko niej, co doprowadziło do konfrontacji, w której zginął. Jakby tego było mało, Hope co jakiś czas stawała w płomieniach, dając znać, że jest w jakiś sposób powiązana z Phoenix Force.

Wskrzeszenie Cyphera doprowadziło do ponownego spotkania i oficjalnego zawiązania New Mutants jako jednego z oddziałów X-Men. W grupie brakowało Wolfsbane (która po służbie w X-Force wróciła do X-Factor). Zamiast tego przyłączył się do nich uratowany przez New Mutants Nate Grey, a później zaczęła ich wspierać również Blink. Ale najpierw New Mutants odnaleźli syna profesora Xaviera, Legiona. 

x-men_legacy_245@m.jpg
Nie trzeba było długo czekać, by Legion przypomniał, czemu zawsze wiązały się z nim kłopoty. Jedna z jego osobowości postanowiła spełnić jego życzenie – Legion zawsze chciał być bohaterem. Zbuntowana osobowość przekształciła Utopię, zamykając ją na tydzień w bąblu alternatywnej rzeczywistości, w której dowodzeni przez Magneto X-Men dzień w dzień odpierali ataki niesprecyzowanych przeciwników. Parę osób zaczęło kwestionować tę rzeczywistość, doprowadzając do konfrontacji z „Moirą” – zbuntowana osobowość Legiona przybrała wygląd Moiry MacTaggert. Ostatecznie wszystko wróciło do normy, ale doświadczenia wyniesione z tego przeżycia miały duży wpływ na kilka osób, między innymi Joannę Cargill – Frenzy. Długoletnia członkini Acolytes stwierdziła, że wolała siebie taką, jak ją widział Legion, i oficjalnie dołączyła do X-Men.

Po tych wydarzeniach kilka zbuntowanych osobowości Legiona pozostawało na wolności. Grupa pod dowództwem Rogue zapolowała na nie – przy okazji zaś Rogue uzyskała od Legiona moce pozwalające jej zlokalizować i po drobnych perypetiach, sprowadzić na Ziemię Havoka, Polaris i Marvel Girl – mutantów od dawna przebywających w kosmosie.

X-Men ponownie uratowali San Francisco gdy zapomniany asgardzki bóg strachu, Cul zwany Wężem (Serpent), rozesłał po świecie swoich heroldów, by szerzyli chaos i zniszczenie. Jednym z nich był Juggernaut – pod wpływem Cula przemieniony w istotę zwaną Kuurthem. Kuurth wziął na cel San Francisco. X-Men starali się go powstrzymać przed dotarciem do miasta na wszystkie sposoby. Udało im się dopiero, gdy Colossus – za pośrednictwem swojej siostry, Illyany – zaoferował Cyttorakowi, że zostanie jego nowym awatarem. Colossus stał się nowym Juggernautem, dzięki czemu mógł zatrzymać Kuurtha.

Tymczasem w Nowym Jorku dalej działał X-Factor. Quicksilver odzyskał swoje moce i przestał zawracać grupie głowę, dołączając do Avengers. Szeregi agencji detektywistycznej poszerzyły się o Darwina, Longshota, Shatterstara, Polaris i (na moment) Havoka, a nawet kosmicznego trolla Pipa. Multiple Man ponownie trafił do przyszłości, skąd wrócił z dorosłą Laylą Miller. Następnie grupa zaczęła wikłać się w mistyczne konflikty, które koncentrowały się wokół spodziewającej się dziecka Wolfsbane (ojcem był potomek asgardzkiego wilka Fenrisa, Hrimhari), a Multiple Man i Layla wzięli ślub.

uncanny_x-force_1@m.jpg
Dalej działało również X-Force. Wolverine ponownie zebrał grupę – tym razem w jej skład wchodzili oprócz niego Fantomex, Psylocke, Archangel i Deadpool. Co więcej, teraz działali w tajemnicy nawet przed Cyclopsem. Ich pierwszą misją było zabicie klona Apocalypse’a – kilkuletniego chłopca. W ostatniej chwili zawahali się wszyscy – poza Fantomexem, który zabił dziecko. W sekrecie zaczął jednak hodować kolejnego klona, wychowując go w wirtualnej rzeczywistości. Chciał udowodnić, że odpowiednie wychowanie sprawi, że chłopiec nie zostanie potworem – ale nie chciał ryzykować tego samego z oryginalnym klonem, którego służący Apocalypse’a zdążyli częściowo uformować na jego modłę.

Wolverine miał również inne kłopoty na głowie. Uwzięło się na niego Red Right Hand – grupa osób, które czuły się pokrzywdzone jego działaniami. Na początek wysłali jego duszę  do piekła. W tym czasie rozmaite demony zabawiały się jego ciałem. Kiedy już Logan wydostał się z piekła, ruszył tropem Red Right Hand, po drodze mordując wynajętych przez nich najemników. Ostateczna zemsta Red Right Hand była okrutna – członkowie grupy popełnili samobójstwo, by Wolverine nie mógł się na nich wyżyć. Zostawili mu również akta świadczące o tym, że najemnicy, których pozabijał, byli jego dziećmi z wielu przypadkowych związków.

Demony kierujące ciałem Wolverine’a dały się we znaki między innymi X-23, szydząc, że dziewczyna nie ma duszy, ponieważ jest klonem. X-23 ruszyła w podróż po świecie, by przekonać się, czy to prawda. Towarzyszył jej Gambit, częściowo w roli opiekuna, przede wszystkim - przyjaciela. W trakcie podróży odwiedzili m.in. Madripoor i Paryż oraz zmierzyli się z Dakenem i Miss Sinister (żeńskim klonem Sinistera). Po powrocie, w ramach poszerzania perspektyw, X-23 wstąpiła do prowadzonej przez Hanka Pyma „Akademii Avengers”.

DWA OBOZY


x-men_schism_5@m.jpg
Kolejnym zagrożeniem był genialny dwunastolatek, Kade Kilgore. Szczyl przejął kontrolę nad Hellfire Clubem, obiecując jego członkom, że wielokrotnie podniesie zyski ze sprzedaży Sentineli. W tym celu podpuścił Quentina Quire’a do zaatakowania Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Nikt nie stracił życia – Quentin telepatycznie zmusił przywódców państw do podzielenia się krępującymi sekretami. To wystarczyło, by świat przypomniał sobie, że nie lubi mutantów. Wszyscy zaczęli się zbroić na potęgę. Następnie Kade napuścił na Utopię nowego, zaawansowanego Sentinela. Cyclops montował obronę z uwzględnieniem wszystkich członków X-Men – w tym niepełnoletnich uczniów. Wolverine, który po zabiciu własnych dzieci był na tym punkcie przeczulony, kategorycznie zabronił Summersowi ryzykowania ich życiem. Zaminował Utopię i zagroził, że ją wysadzi, jeśli Cyclops nie każe młodym uciekać. Cyclops i Wolverine zaczęli walczyć, niepomni górującego nad nimi Sentinela. Maszyna została pokonana przez młodych mutantów.

Mimo to Wolverine był pewny swego. Postanowił odbudować Instytut w Westchester. Wielu X-Men poszło za nim, doprowadzając do powstania Instytutu Jean Grey. Jednym z pierwszych, którzy się do niego przyłączyli, był Beast. Niemal od samego początku swego istnienia Instytut Jean Grey – którego dyrektorem został Wolverine – narażony był na ataki Hellfire Club Kade’a Kilgore’a, z jakiegoś powodu traktującego istnienie szkoły jako osobistą zniewagę.

Wielu X-Men zostało z Cyclopsem na Utopii. Była pośród nich Hope Summers i troje jej Świateł (Zero nie żył, Hope odesłała Oyę z Loganem) oraz New Mutants, którzy jednak przenieśli się z powrotem do San Francisco, by nie odcinać się od zwykłych ludzi. Cyclops powołał również elitarną grupę, zwaną „Extinction Team”, która miała nie tylko chronić mutantów, ale i odstraszać potencjalnych wrogów. Grupa – w której skład wchodzili Cyclops, Storm, Magneto, Emma Frost, Danger, Colossus, Magik, Hope Summers i Namor – była potężnym straszakiem. Dla popleczników Wolverine’a był to jednak kolejny dowód, że Summers nie tylko walczy z Magneto u boku, ale i korzysta z jego metod.

Święte oburzenie i troska o małych mutantów nie przeszkodziły Loganowi dalej kierować morderczym X-Force. Kolejne zagrożenie było jednak rezultatem ich własnych działań. Po śmierci sklonowanego Apocalypse’a Archangel stracił w końcu kontrolę nad osobowością Śmierci i obwołał się dziedzicem En Sabah Nura. Jeźdźcy Apocalypse’a i klan Akkaba uznały jego tytuł. Po długiej i wyczerpującej walce – w której X-Force wsparł Genesis, klon Apocalypse’a wychowany przez Fantomexa – Archangel został pokonany. Jednak wraz z tożsamością Śmierci, zniszczeniu uległa również osobowość Warrena. „Nowy” Angel, dziecięco naiwny i dobry, trafił jako uczeń do Instytutu Jean Grey razem z Genesisem. Archangel zginął, ale coś po sobie pozostawił. Jedna z Jeźdźców – Zaraza – była w ciąży. Jakiś czas później urodziła bliźnięta – Eimin i Uriela – które zostały natychmiast porwane przez podróżującego w czasie przeciwnika Avengers, Kanga Zdobywcę. O tym jednak mutanci mieli dowiedzieć się później. Ostatnią walkę ta inkarnacja X-Force stoczyła z nową wersją Bractwa Złych Mutantów, kierowanego przez Sabretootha i Dakena. X-Force ponownie wyszło zwycięsko z konfrontacji, ale Wolverine musiał zabić swojego syna. 

X-MEN W ŚWIECIE AVENGERS


avengers_vs._x-men_1@m.jpg
Wolverine już od lat był członkiem Avengers. Kiedy zespół zorientował się, że w stronę Ziemi zmierza Phoenix, Wolverine ostrzegł ich, że najprawdopodobniej celem pierwotnej istoty jest połączenie się z Hope Summers – i że nie można do tego dopuścić. Avengers działali dwutorowo – jedna grupa udała się w kosmos by powstrzymać Phoenix Force przed dotarciem na Ziemię (zawiedli), druga – z Wolverine’em na czele – zaatakowała Utopię, by „zaopiekować się” Hope (również zawiedli). Dziewczyna uciekła zarówno Avengers, jak i X-Men. Iron Man nie ustawał w próbach powstrzymania Phoenix Force, jednak jego kolejny błyskotliwy pomysł również nie wypalił – zamiast zniszczyć Phoenix Force, podzielił ją na pięć części, a Phoenix Force zamiast zespolić się z jedną nosicielką (Hope) znalazła piątkę nosicieli (tzw. Phoenix Five) – Cyclopsa, Emmę Frost, Namora, Magik i Colossusa.

Phoenix Five zaczęli zmieniać świat na lepsze – ukrócili susze w Afryce, nawadniali pola by ukrócić globalny problem głodu, przejęli kontrolę nad arsenałami atomowymi, wymuszając rozbrojenie – co oczywiście nie spodobało się Avengers [Ale… ale… czemu? – Krzycer], którzy dalej im się przeciwstawiali. Jednocześnie Hope Summers przechodziła trening pod okiem Iron Fista, by nauczyć się kontrolować swoją moc. 

Niektórzy spośród Piątki Feniksa zaczęli tracić kontakt z rzeczywistością. Namor zalał Wakandę falą tsunami (co w przyszłości miało doprowadzić do zajadłego konfliktu między nim a Black Pantherem; natychmiastowym rezultatem było zaś anulowanie małżeństwa Black Panthera i Storm). Widząc to – i inne wyskoki – mutanci pomału opuszczali szeregi Cyclopsa, dołączając do grupy Wolverine’a. Avengers udało się również unieszkodliwić paru członków Phoenix Five, przekonali się jednak, że Phoenix Force próbuje się zjednoczyć i wyeliminowanie jednego nosiciela wzmacnia pozostałych. Ostatecznie pozostała tylko Emma i Cyclops. W obliczu ataku zmasowanych sił Avengers na Utopię Cyclops pozbawił Emmę jej połowy Phoenix Force, skupiając całą moc w sobie. Na skutek powtarzających się ataków Avengers stracił w końcu panowanie nad sobą, zamieniając się w Dark Phoenix. Z jego ręki zginął wezwany na pomoc przez Avengers profesor Xavier. To poderwało Avengers i X-Men do wspólnego ataku i pokonania Cyclopsa. Uwolniona Phoenix Force próbowała zjednoczyć się z Hope Summers, ale Hope – wraz ze Scarlet Witch, która niedawno wyszła z ukrycia – rozbiła Phoenix Force na niezliczone fragmenty, które wykorzystała do ponownego aktywowania genu X ludzkiej populacji. Na Ziemi ponownie zaczęli pojawiać się mutanci (chociaż ci, którzy stracili moce przez Scarlet Witch w większości wciąż byli ich pozbawieni).

avengers_vs._x-men_8@a_2.jpg
Wkrótce po zniszczeniu Phoenix Force Magik wypleniła moc Juggernauta z Colossusa, zrywają jego więź z Cyttorakiem. Mogła to zrobić w każdej chwili, ale wystawiła Piotra na działanie demonicznej siły, by mógł w końcu zrozumieć, jak ona sama zmieniła się przez swoje lata w Limbo i utratę duszy. Colossus zrozumiał, ale nie potrafił jej wybaczyć, i stosunki rodzeństwa pogorszyły się jak nigdy wcześniej.

Po tych wydarzeniach Utopia została ostatecznie opuszczona przez ostatnich mieszkańców. Namor zerwał swoje kontakty z X-Men. Większość X-Men skupiła się wokół Wolverine’a i Instytutu Jean Grey w Westchester. Cyclops i Emma Frost na moment trafili do więzienia, ale zostali szybko odbici. Cyclops nadal miał swoich X-Men – Emmę, Magik i Magneto. Ich nową siedzibą stały się dawne laboratoria programu Weapon X, przemianowane na Nową Szkołę Charlesa Xaviera. Cyclops szybko zebrał niewielką grupkę uczniów-rekrutów – Tempus, Goldballsa, Triage’a, Hijacka i Morpha – których zaczął szkolić. Bez trudu przekonał również Kukułki Stepford, podopieczne Emmy Frost, by opuściły szkołę Wolverine’a i dołączyły do jego grupy. Cyclops – z sobie tylko znanych powodów – nazywał swoich ludzi „rewolucjonistami”. Świat nazywał ich terrorystami i nieskutecznie ścigał, zmuszając do ukrywania się.

Śmierć profesora Xaviera przekonała Kapitana Amerykę, że Avengers zbyt długo przyglądali się z boku nieszczęściom spadającym na mutantów. Steve Rogers podjął decyzję: Avengers mieli świecić przykładem. Powołał Drużynę Jedności (Avengers Unity Squad) – grupę złożoną z Avengers i X-Men. W jej skład wchodzili: Kapitan Ameryka, Thor, Scarlet Witch, Wolverine, Rogue i Havok, a dowodzenie miał ten ostatni. Pierwszym przeciwnikiem Drużyny Jedności był sklonowany Red Skull, który wykradł ciało profesora Xaviera i wszczepił sobie jego tkankę mózgową, zyskując jego telepatię. Próbował podjudzić mieszkańców USA do zmasowanych ataków na mutantów. Wkrótce po tym starciu Drużyna Jedności powiększyła się o Sunfire’a, Wasp i Wonder Mana. Ponadto Cannonball i Sunspot dołączyli do Avengers – nie do Drużyny Jedności, tylko do głównej grupy.

all-new_x-men_1@p.jpg
Śmierć profesora wywarła również ogromny wpływ na Beasta. Przekonany, że dla Cyclopsa nie ma już ratunku McCoy cofnął się w czasie i sprowadził do teraźniejszości oryginalną piątkę X-Men – nastoletnich: Cyclopsa, Jean Grey, Icemana, Angela i siebie – by pokazać im konsekwencje działań Summersa. Młodzi byli zszokowani i przerażeni przyszłością – zwłaszcza Cyclops i Jean. Postanowili jednak na jakiś czas pozostać w tej epoce. Młody Beast pomógł swojej dorosłej wersji ustabilizować jego mutację, która (z niewyjaśnionych przyczyn) powoli go zabijała. Beast przeszedł kolejną transformację, tracąc koci wygląd – nie wrócił jednak do poprzedniej formy, tylko zyskał jeszcze trochę masy mięśniowej i wzrostu. Przypominał teraz niebieskiego trolla. Wśród młodych doszło wkrótce do rozłamu – młody Angel opuścił grupę, dołączając do X-Men Cyclopsa.

Śmierć Xaviera wywarła również ogromny wpływ na jego syna, Legiona. David ruszył w świat, by po swojemu pomagać mutantom. Towarzyszyła mu w tym – zazwyczaj poprzez projekcję astralną – Blindfold, jasnowidząca telepatka i uczennica Instytutu Jean Grey. Legion zmierzył się m.in. ze sklonowanym Red Skullem i Lucą Aldine’em, nienawistnym bratem Blindfold. Ostatecznie jednak doszedł do wniosku, że jego istnienie przynosi więcej problemów niż korzyści. Bał się, że kolejna utrata kontroli zakończy się katastrofą – dla mutantów lub dla całego świata – ponadto przerażała go wizja przyszłości, w której zabija swoją ukochaną Blindfold. Legion wykorzystał więc swoją moc by nigdy się nie narodzić, wymazując swoje istnienie z historii. Jednak Blindfold wciąż o nim pamiętała – ponadto wyglądało na to, że jakiś aspekt osobowości Legiona istniał dalej w umyśle Blindfold.

Wolverine rozwiązał swoje X-Force, ale natura nie znosi próżni, więc przez pewien czas jednocześnie działały dwa zespoły o tej nazwie. Jeden – dowodzony przez Storm – był „oficjalną” podgrupą X-Men Wolverine’a. W jego skład wchodzili oprócz Ororo: Psylocke, Puck, dotychczasowa przeciwniczka Spiral i wracający z odległej przyszłości, pokutujący za swoje przewinienia Bishop. Drugie X-Force było grupą Cable’a, który wrócił do działania poza prawem dla dobra mutantów. Oprócz Nathana w składzie znajdowali się: Doctor Nemesis, Forge, Colossus i Domino. Ponadto w ich działania co chwilę wikłała się Hope Summers. Do konfliktu pomiędzy oboma grupami doszło przez Hope, która dowiedziała się, że wieloletni prześladowca jej i Cable’a, Bishop, pojawił się w teraźniejszości i zaczęła na niego polować. W zamieszanie włączył się Stryfe, który [zupełnie niepotrzebnie – Krzycer] próbował dodatkowo podjudzić Hope by zabiła Bishopa. Dziewczyna nie dała sobą manipulować, i choć wciąż nienawidziła Bishopa, zdobyła się na współpracę z nim, by pokonać Stryfe’a. Wkrótce później obie grupy zawiesiły swoją działalność.

Parę miesięcy później Cable sformował kolejne X-Force, składające się w większości z członków poprzednich inkarnacji – Doctora Nemesisa, Fantomexa, Psylocke oraz nowej rekrutki – Marrow. Hope Summers zapadła w śpiączkę, ale w sekrecie przed Cable’em brała udział w misjach zespołu jako MeMe – kontrolująca maszyny mutantka, której osobowość została zdigitalizowana. 

x-men_battle_of_the_atom_1@m.jpg
Działanie młodych X-Men z przeszłości w teraźniejszości zostało wkrótce zakwestionowane przez grupę mutantów z przyszłości, którzy podawali się za X-Men, choć tak naprawdę byli kolejną wersją Bractwa Złych Mutantów. Na dodatek tylko dwaj z nich byli naprawdę źli – i byli przyrodnimi braćmi: Raze, syn Wolverine’a i Mystique, oraz „Xavier” – syn Charlesa Xaviera i Mystique. Pozostali „członkowie” Bractwa byli pod telepatyczną kontrolą „Xaviera”. Żeby dodatkowo sprawę skomplikować w teraźniejszości pojawiła się również grupa prawdziwych X-Men z przyszłości. 

Kiedy opadł kurz, konsekwencje chaotycznych wydarzeń stały się jasne. W teraźniejszości pozostała jedna z X-Men z przyszłości – córka Storm, Kymera. Bractwo z przyszłości również co jakiś czas ponawiało swoje ataki. Co ważniejsze, nastoletni X-Men z przeszłości z nieznanych powodów nie mogli wrócić do swojej epoki. Opiekująca się nimi Shadowcat, zirytowana brakiem zaufania, jakim wykazał się Wolverine i inni mutanci z Instytutu Jean Grey, przeszła do X-Men Cyclopsa – razem z pozostałymi nastoletnimi X-Men.

Wkrótce później skład kierowanej przez Shadowcat grupy nieco się zmienił – przyłączyła się do nich X-23, zaś po krótkiej przygodzie w kosmosie nastoletni Cyclops nie wrócił na Ziemię, postanawiając spędzić nieco czasu ze swoim ojcem, Corsairem. Okazało się, że po opuszczeniu X-Men (i Ziemi) Hepzibah namówiła Starjammers, by pomogli jej wskrzesić Corsaira.

Tymczasem: X-Factor przestał istnieć, niech żyje X-Factor! Po ostatecznej konfrontacji z różnymi bóstwami podziemi, która kosztowała życie syna Wolfsbane, Multiple Man rozwiązał swoją agencję detektywistyczną. Większość członków grupy postanowiła odpocząć od superbohaterskiego życia – z wyjątkiem M, która dołączyła do X-Men, Siryn, która została irlandzką boginką śmierci i Strong Guy’em, który na moment został władcą piekieł.  Operująca z Virginii korporacja Serval Industries kupiła od Multiple Mana prawa do nazwy ”X-Factor”. Jej właściciel, Harrison Snow, postanowił założyć korporacyjną grupę superbohaterów. Ta inkarnacja X-Factor dowodzona była przez Polaris, a składała się z Gambita, Cyphera, Warlocka, Danger i Quicksilvera.

Drobne zmiany zaszły również w Instytucie Jean Grey. Część uczniów, którzy zaczęli edukację jeszcze w Instytucie Xaviera wreszcie ją ukończyło. Do X-Men dołączyła Firestar, a zespół wkrótce później został wciągnięty w wojnę między demonami Azazela, ojca Nightcrawlera, a Niebem. Mutanci odnieśli podwójne zwycięstwo – Azazel został pokonany, a Nightcrawler powrócił do świata żywych. Wkrótce później w szeregi X-Men powrócił Colossus.

CZAS CZERWONEGO CZEREPU


uncanny_avengers_21@m.jpg
Po starciu ze sklonowanym Red Skullem Drużyna Jedności Avengers miała pełne ręce roboty. W teraźniejszości pojawiły się dorosłe dzieci Archangela, Uriel i Eimin. „Wychowywane” przez Kanga Zdobywcę, nienawidziły swojego „opiekuna” i chciały zniszczyć Ziemię, by uniemożliwić mu jego podboje. Jednocześnie planowały ocalić mutantów, przenosząc ich na Arkę – olbrzymi statek kosmiczny. W tym celu przejęły schedę po Apocalypse’ie, obwołały się Bliźniętami Apokalipsy i powołały swoich czterech Jeźdźców – choć w ich wersji wszyscy czterej byli Jeźdźcami Śmierci. Wszyscy czterej zostali przez Bliźnięta przywróceni do życia – byli to Daken, Banshee, Sentry i Grim Reaper.

Plan Bliźniąt powiódł się – Ziemia została zniszczona, a mutanci żyli na sztucznej „Planecie X”. Ostatni żyjący członkowie Drużyny Jedności zdołali jednak zniszczyć urządzenie blokujące podróże w czasie, umożliwiając Kangowi interwencję. Zdobywca dał Drużynie Jedności drugą szansę, przenosząc ich świadomości w czasie, do chwili przed zniszczeniem Ziemi. Avengers pokonali Bliźnięta. Kang, oczywiście, niczego nie robił z dobroci serca – uderzył niemal w tym samym momencie, ale Drużyna Jedności z rozpędu pokonała i jego. Havok musiał w tym celu poświęcić porwaną przez Kanga Katie Summers – córkę jego i Wasp z rzeczywistości do której nie doszło. Mniejszą cenę zapłaciła również Rogue – w trakcie walki musiała wchłonąć całą moc Wonder Mana i teraz nie mogła się go pozbyć ze swojej głowy. Poza tym ponownie straciła kontrolę nad swoją mocą.

death_of_wolverine_4@a_1.jpg
Wkrótce później poważne problemy dotknęły Wolverine’a. Logan stracił swój czynnik regenerujący. Wykorzystali to starzy przeciwnicy, z Sabretoothem na czele, po raz kolejny próbującym udowodnić, że Wolverine jest hipokrytą który w żaden sposób nie jest od Creeda lepszy. Wolverine zdołał jednak udowodnić mu, że się myli. Zaakceptował również własną śmiertelność.
Rychło w czas, ponieważ chwilę później uwziął się na niego Abraham Cornelius – jeden z naukowców którzy brali udział w projekcie Weapon X. Cornelius nie chciał, by stworzenie niepowstrzymanej machiny do zabijania było jego jedyną spuścizną, postanowił więc obdarować adamantiumowym szkieletem ludzi, którzy według niego naprawdę na to zasługiwali. Żaden ochotnik nie przeżył zabiegu. Cornelius – który wypadł nieco z obiegu – zaczął zatrudniać łowców nagród, by sprowadzili mu Wolverine’a, chciał bowiem pobrać jego czynnik gojący. Wolverine odnalazł jego laboratorium. Ratując kolejnych ochotników, których Cornelius poddawał swojej procedurze, Wolverine został oblany roztopionym adamantium. Zdążył jeszcze upewnić się, że Cornelius nie przeżyje ich spotkania, po czym umarł.

Sklonowany Red Skull w tym czasie nie próżnował. Zebrał siły i w tajemnicy zbudował na Genoshy własny obóz koncentracyjny dla mutantów. Po jakimś czasie porwał paru członków Drużyny Jedności Avengers, Cyclopsa i kilku uczniów Instytutu Jean Grey. W jego ręce wpadł również próbujący go powstrzymać na własną rękę Magneto. Red Skull przeliczył się – moc Wonder Mana pozwoliła Rogue uwolnić siebie i pozostałych. W trakcie walki Magneto zabił Red Skulla, jednak telepatia Xaviera pozwoliła mu odrodzić się w nowej postaci – Red Skull stał się Red Onslaughtem.


Spisali: Gil Galad oraz Krzycer
Avalon marvelcomics.pl jest nieoficjalną stroną poświęconą komiksom wydawnictwa Marvel.
Prawa autorskie do wszelkich postaci i grafiki - o ile nie napisano inaczej - należą do firmy Marvel i jej podmiotów.
Wszelkie materiały oryginalne © 2002-2017 Avalon marvelcomics.pl Kopiowanie tekstów bez zgody autorów jest zabronione.